The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
137 proverbs · Family
ClearKen madruga desayuna
He who rises early has breakfast.
Erken kalkan kahvaltı eder.
Quien madruga desayuna.
מי שמשכים קום אוכל ארוחת בוקר.
Qui se lève tôt prend son petit-déjeuner.
Chi si alza presto fa colazione.
Quem madruga toma o pequeno-almoço.
Όποιος ξυπνά νωρίς προλαβαίνει να πάρει πρωινό.
من يبكّر يتناول فطوره.
Kuando da el padre al ijo riye el padre riye el ijo, Kuando da el ijo al padre yora el padre i yora el ijo
When the father gives to the son, the father laughs and the son laughs; when the son gives to the father, the father cries and the son cries.
Baba oğula verince baba güler, oğul güler; oğul babaya verince baba ağlar, oğul ağlar.
Cuando el padre da al hijo ríe el padre, ríe el hijo; cuando el hijo da al padre llora el padre y llora el hijo.
כשהאב נותן לבן, צוחק האב וצוחק הבן; כשהבן נותן לאב, בוכה האב ובוכה הבן.
Quand le père donne au fils, le père rit et le fils rit ; quand le fils donne au père, le père pleure et le fils pleure.
Quando il padre dà al figlio ride il padre e ride il figlio; quando il figlio dà al padre piange il padre e piange il figlio.
Quando o pai dá ao filho, ri o pai e ri o filho; quando o filho dá ao pai, chora o pai e chora o filho.
Όταν ο πατέρας δίνει στον γιο, γελά ο πατέρας και γελά ο γιος· όταν ο γιος δίνει στον πατέρα, κλαίει ο πατέρας και κλαίει ο γιος.
عندما يعطي الأب ابنه يضحك الأب ويضحك الابن، وعندما يعطي الابن أباه يبكي الأب ويبكي الابن.
La madre es el fondamiento del nido
The mother is the foundation of the nest.
Anne yuvanın temelidir.
La madre es el fundamento del nido.
האם היא יסוד הקן.
La mère est le fondement du nid.
La madre è il fondamento del nido.
A mãe é o fundamento do ninho.
Η μητέρα είναι το θεμέλιο της φωλιάς.
الأم أساس العش.
Tu marido ke te kera komo la sal
A husband who loves you like salt (dearly, as something essential). (uncertain)
Seni tuz gibi seven bir koca (candan, gerekli bir şey olarak). (belirsiz)
Un marido que te quiere como a la sal (caro, como algo esencial). (incierto)
בעל שאוהב אותך כמו מלח (ביוקר, כמשהו חיוני). (לא בטוח)
Un mari qui vous aime comme du sel (Chère, comme quelque chose d'essentiel). (Incertain)
Un marito che ti ama come il sale (caro, come qualcosa di essenziale). (incerto)
Um marido que te ama como sal (carinhosamente, como algo essencial). (incerto)
Ένας σύζυγος που σε αγαπάει σαν το αλάτι (στοργικά, σαν κάτι απαραίτητο). (αβέβαιο)
الزوج الذي يحبك مثل الملح (الغالي، كشيء أساسي). (غير مؤكد)
La mujer i el vino kitan al ombre del tino
Woman and wine make a man lose his senses.
Kadın ve şarap bir erkeğin aklını kaçırmasına neden olur.
La mujer y el vino hacen que un hombre pierda el juicio.
אישה ויין גורמים לגבר לאבד את שפיותו.
La femme et le vin font perdre la raison à l'homme.
La donna e il vino fanno perdere i sensi all'uomo.
Mulher e vinho fazem o homem perder os sentidos.
Η γυναίκα και το κρασί κάνουν τον άντρα να χάνει τα λογικά του.
المرأة والنبيذ يجعلان الرجل يفقد صوابه.
Ken tiene marido de servir no puede muncho durmir
Whoever has a husband to serve cannot sleep much.
Hizmet edilecek kocası olan çok uyuyamaz.
Quien tiene marido que servir no puede dormir mucho.
מי שיש לה בעל לשרת לא יכולה לישון הרבה.
Celle qui a un mari à servir ne peut pas beaucoup dormir.
Chi ha un marito da servire non può dormire molto.
Quem tem marido para servir não pode dormir muito.
Όποια έχει άντρα να υπηρετήσει δεν μπορεί να κοιμάται πολύ.
من لديها زوج تخدمه لا تستطيع النوم كثيرًا.
Ijo mio Manuel, tu padre te keriya haham yo merkader, agora estas en legen
My son Manuel, your father wanted you a hakham and I a merchant; now you are in the legion.
Oğlum Manuel, baban seni haham, ben tüccar istedim; şimdi lejyondasın.
Hijo mío Manuel, tu padre te quería sabio y yo mercader, ahora estás en la legión.
בני מנואל, אביך רצה אותך חכם ואני סוחר, עכשיו אתה בלגיון.
Mon fils Manuel, ton père te voulait sage et moi marchand ; maintenant tu es à la légion.
Figlio mio Manuel, tuo padre ti voleva saggio e io mercante; ora sei nella legione.
Meu filho Manuel, o teu pai queria-te sábio e eu mercador; agora estás na legião.
Γιε μου Μανουέλ, ο πατέρας σου σε ήθελε σοφό κι εγώ έμπορο· τώρα είσαι στη λεγεώνα.
يا ابني مانويل، أبوك أرادك حاخامًا وأنا تاجرًا، والآن أنت في الفيلق.
La estreya ke le briya
May his star shine (a blessing / wish for good luck).
Yıldızı parlasın (hayır, şans dileği).
Que le brille su estrella (un buen deseo de suerte).
שכוכבו יזהיר (ברכה, איחול למזל טוב).
Que son étoile brille (un vœu de bonne chance).
Che la sua stella brilli (un augurio di buona fortuna).
Que a sua estrela brilhe (um desejo de boa sorte).
Το αστέρι του να λάμπει (ευχή για καλή τύχη).
ليسطع نجمه (دعاء بالحظ السعيد).
Ken aze paz entre marido i mujer merese Ganeden
Whoever makes peace between husband and wife deserves Paradise.
Karı koca arasında barış sağlayan Cenneti hak eder.
Quien hace paz entre marido y mujer merece el Paraíso.
מי שעושה שלום בין איש לאשתו ראוי לגן עדן.
Qui fait la paix entre mari et femme mérite le Paradis.
Chi fa pace tra marito e moglie merita il Paradiso.
Quem faz paz entre marido e mulher merece o Paraíso.
Όποιος φέρνει ειρήνη ανάμεσα σε άντρα και γυναίκα αξίζει τον Παράδεισο.
من يصلح بين الزوج وزوجته يستحق الجنة.
Si mi padre no me kaza le komo la kaza
If my father doesn't marry me off, I'll eat up the house.
Babam beni evlendirmezse, evi yiyip bitireceğim.
Si mi padre no me casa, me comeré la casa.
אם אבי לא יתחתן איתי, אני אכל את הבית.
Si mon père ne me marie pas, je vais dévorer toute la maison.
Se mio padre non mi dà in sposa, mi mangerò la casa.
Se o meu pai não me casar, vou devorar a casa toda.
Αν ο πατέρας μου δεν με παντρέψει, θα φάω όλο το σπίτι.
إذا لم يزوجني والدي، فسآكل المنزل بأكمله.
El konsejo de la mujer es poko,ken no lo toma es loko
A woman's advice is little; whoever doesn't take it is a fool.
Bir kadının nasihati azdır; onu dinlemeyen aptaldır.
El consejo de una mujer es poco; quien no lo sigue es un tonto.
עצה של אישה היא קטנה; מי שלא לוקח אותה הוא טיפש.
Les conseils d'une femme sont peu de chose ; celui qui ne les suit pas est un imbécile.
Il consiglio di una donna è poco; chi non lo ascolta è uno sciocco.
O conselho de uma mulher é pouco; quem não o segue é um tolo.
Η συμβουλή μιας γυναίκας είναι μικρή· όποιος δεν την ακολουθεί είναι ανόητος.
نصيحة المرأة قليلة، ومن لا يأخذ بها فهو أحمق.
Ken tiene ijos de kazar i en Shabat deve de lavorar
Whoever has children to marry off must work even on Shabbat.
Evlendirecek çocukları olan Şabat'ta bile çalışmak zorundadır.
Quien tiene hijos que casar debe trabajar hasta en Shabat.
מי שיש לו ילדים להשיא חייב לעבוד גם בשבת.
Qui a des enfants à marier doit travailler même le Shabbat.
Chi ha figli da sposare deve lavorare anche di Shabbat.
Quem tem filhos para casar deve trabalhar até no Shabat.
Όποιος έχει παιδιά να παντρέψει πρέπει να δουλεύει ακόμη και το Σάββατο.
من لديه أبناء للتزويج عليه أن يعمل حتى في السبت.
El padre kon el ijo komo piedra en aniyo
Father and son are like a stone in a ring.
Baba ile oğul, yüzükteki taş gibidir.
El padre con el hijo, como piedra en anillo.
אב ובן כאבן בטבעת.
Le père et le fils, comme une pierre dans une bague.
Padre e figlio come una pietra nell'anello.
Pai e filho como pedra em anel.
Πατέρας και γιος σαν πέτρα σε δαχτυλίδι.
الأب والابن كحجر في خاتم.
La mujer aze, La mujer dezaze
A woman makes, a woman destroys.
Bir kadın yapar, bir kadın yok eder.
Una mujer hace, una mujer destruye.
אישה עושה, אישה הורסת.
Une femme fait, une femme détruit.
Una donna fa, una donna distrugge.
Uma mulher faz, uma mulher destrói.
Μια γυναίκα φτιάχνει, μια γυναίκα καταστρέφει.
امرأة تصنع، امرأة تدمر.
Marido es dolor de oyido
A husband is an earache.
Koca kulak ağrısıdır.
El marido es dolor de oído.
בעל הוא כאב אוזניים.
Le mari est un mal d'oreille.
Il marito è un mal d'orecchio.
Marido é dor de ouvido.
Ο σύζυγος είναι πόνος στο αυτί.
الزوج وجع أذن.
Mas vale ser ijo de un prove, ke esklavo de un riko
Better to be the son of a poor man than the slave of a rich man.
Zenginin kölesi olmaktansa fakirin oğlu olmak yeğdir.
Más vale ser hijo de un pobre que esclavo de un rico.
עדיף להיות בן של עני מאשר עבד של עשיר.
Mieux vaut être le fils d'un pauvre que l'esclave d'un riche.
Meglio essere figlio di un povero che schiavo di un ricco.
Mais vale ser filho de um pobre do que escravo de um rico.
Καλύτερα γιος φτωχού παρά σκλάβος πλούσιου.
أن تكون ابن فقير خير من أن تكون عبدًا لغني.
Al marido komo lo auzates al ijo komo lo kriates
You get the husband as you accustom him, the son as you raise him.
Kocayı nasıl alıştırırsan öyle olur, oğulu nasıl yetiştirirsen öyle.
Al marido como lo acostumbres, al hijo como lo críes.
את הבעל כפי שתרגילי אותו, את הבן כפי שתגדלי אותו.
Le mari comme tu l'habitues, le fils comme tu l'élèves.
Il marito come lo abitui, il figlio come lo cresci.
O marido como o habituares, o filho como o criares.
Τον άντρα όπως τον συνηθίσεις, τον γιο όπως τον μεγαλώσεις.
الزوج كما تعوّدينه، والابن كما تربّينه.
El melon i la mujer son muy kolay a eskojer, ama el karpuz i el ombre no son
Melon and woman are very easy to choose, but watermelon and man are not.
Kavun ile kadını seçmek çok kolaydır, ama karpuz ile erkeği seçmek öyle değildir.
El melón y la mujer son muy fáciles de escoger, pero la sandía y el hombre no.
קל מאוד לבחור מלון ואישה, אבל אבטיח וגבר – לא.
Le melon et la femme sont très faciles à choisir, mais la pastèque et l'homme ne le sont pas.
Il melone e la donna sono molto facili da scegliere, ma l'anguria e l'uomo no.
O melão e a mulher são muito fáceis de escolher, mas a melancia e o homem não.
Το πεπόνι και η γυναίκα είναι πολύ εύκολο να επιλεγούν, αλλά το καρπούζι και ο άντρας όχι.
الشمام والمرأة سهلان في الاختيار، أما البطيخ والرجل فلا.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageNew to Ladino Forever? Create account
We use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy