The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
La buena mansana se la kome el guzano
The worm eats the good apple.
İyi elmayı kurt yer.
A la buena manzana se la come el gusano.
את התפוח הטוב אוכל התולעת.
La bonne pomme, c'est le ver qui la mange.
La mela buona se la mangia il verme.
A boa maçã, come-a o bicho.
Το καλό μήλο το τρώει το σκουλήκι.
التفاحة الجيدة تأكلها الدودة.
La estreya ke le briya
May his star shine (a blessing / wish for good luck).
Yıldızı parlasın (hayır, şans dileği).
Que le brille su estrella (un buen deseo de suerte).
שכוכבו יזהיר (ברכה, איחול למזל טוב).
Que son étoile brille (un vœu de bonne chance).
Che la sua stella brilli (un augurio di buona fortuna).
Que a sua estrela brilhe (um desejo de boa sorte).
Το αστέρι του να λάμπει (ευχή για καλή τύχη).
ليسطع نجمه (دعاء بالحظ السعيد).
Ken mira a la djente no bive kontente
He who looks at other people does not live content.
Başkalarına bakan mutlu yaşamaz.
Quien mira a la gente no vive contento.
מי שמסתכל על אנשים אחרים לא חי מרוצה.
Qui regarde les autres ne vit pas content.
Chi guarda la gente non vive contento.
Quem olha para as pessoas não vive contente.
Όποιος κοιτάζει τους άλλους δεν ζει ευχαριστημένος.
من ينظر إلى الناس لا يعيش راضيًا.
Azno kayado por savyo kontado
A silent donkey is counted as wise.
Susan eşek bilge sayılır.
Asno callado por sabio contado.
חמור שותק נחשב לחכם.
Un âne qui se tait passe pour sage.
Asino zitto è considerato saggio.
Burro calado é tido por sábio.
Γάιδαρος που σωπαίνει περνά για σοφός.
الحمار الصامت يُحسب حكيمًا.
Ijo fuites padre seras,lo ke izites te azeran
You were a son, you will be a father; what you did, will be done to you.
Sen bir oğuldun, bir baba olacaksın; ne yaptıysan sana da yapılacak.
Eras un hijo, serás un padre; lo que hiciste, te será hecho.
היית בן, תהיה אבא; מה שעשית, ייעשה לך.
Tu étais un fils, tu seras un père ; ce que tu as fait, il te sera fait.
Eri un figlio, sarai un padre; quello che hai fatto, sarà fatto a te.
Tu eras um filho, tu serás um pai; o que fizeste, será feito a ti.
Ήσουν γιος, θα γίνεις πατέρας · ό, τι έκανες, θα γίνει σε σένα.
لقد كنت ابنًا، وستكون أبًا ؛ ما فعلته، سيتم فعله بك.
Mas vale tadre ke nunka
Better late than never.
Geç olması hiç olmamasından daha iyidir.
El que no llora, no mama.
מוטב מאוחר מאשר אף פעם.
Mieux vaut tard que jamais.
Meglio tardi che mai.
Antes tarde do que nunca.
Κάλλιο αργά παρά ποτέ.
أن تصلَ متأخراً خيراً من أن لا تصل أبداً
La noche serra la puerta,demanyana la boka
Night closes the door, morning opens the mouth (at night people are quiet; in the morning, talk resumes).
Gece kapıyı kapatır, sabah ağzı açar (geceleri insanlar sessizdir; sabahları konuşma devam eder).
La noche cierra la puerta, la mañana abre la boca (por la noche la gente está tranquila; por la mañana, se reanuda la conversación).
הלילה סוגר את הדלת, הבוקר פותח את הפה (בלילה אנשים שקטים; בבוקר, הדיבורים מתחדשים).
La nuit ferme la porte, le matin ouvre la bouche (la nuit, les gens sont calmes ; le matin, la conversation reprend).
La notte chiude la porta, la mattina apre la bocca (di notte la gente tace, al mattino riprende a parlare).
A noite fecha a porta, a manhã abre a boca (à noite as pessoas ficam quietas; de manhã, a conversa recomeça).
Η νύχτα κλείνει την πόρτα, το πρωί ανοίγει το στόμα (τη νύχτα οι άνθρωποι είναι ήσυχοι, το πρωί, η συζήτηση συνεχίζεται).
يغلق الليل الباب، يفتح الصباح الفم (في الليل يكون الناس هادئين ؛ في الصباح، يستأنف الحديث).
De dizir fuego no se kema la boka
Saying "fire" doesn't burn the mouth.
“Ateş” demek ağzı yakmaz.
Decir "fuego" no quema la boca.
אמירת "אש" לא שורפת את הפה.
Dire « feu » ne brûle pas la bouche.
Dire "fuoco" non brucia la bocca.
Dizer "fogo" não queima a boca.
Το να λες "φωτιά" δεν καίει το στόμα.
قول "نار" لا يحرق الفم.
Mas kome el ojo ke la boka
The eye eats more than the mouth.
Göz ağızdan çok yer.
Más come el ojo que la boca.
העין אוכלת יותר מהפה.
L'œil mange plus que la bouche.
L'occhio mangia più della bocca.
O olho come mais do que a boca.
Το μάτι τρώει περισσότερο από το στόμα.
العين تأكل أكثر من الفم.
Si el emprestimo era bueno, el rey emprestava a su mujer
If lending were good, the king would lend his wife.
Ödünç vermek iyi olsaydı, kral karısını ödünç verirdi.
Si el préstamo fuera bueno, el rey prestaría a su mujer.
אילו ההלוואה הייתה טובה, המלך היה מלווה את אשתו.
Si l'emprunt était bon, le roi prêterait sa femme.
Se il prestito fosse buono, il re presterebbe sua moglie.
Se o empréstimo fosse bom, o rei emprestaria a sua mulher.
Αν το δάνειο ήταν καλό, ο βασιλιάς θα δάνειζε τη γυναίκα του.
لو كان الاقتراض جيدًا، لأقرض الملك زوجته.
Ken madruga desayuna
He who rises early has breakfast.
Erken kalkan kahvaltı eder.
Quien madruga desayuna.
מי שמשכים קום אוכל ארוחת בוקר.
Qui se lève tôt prend son petit-déjeuner.
Chi si alza presto fa colazione.
Quem madruga toma o pequeno-almoço.
Όποιος ξυπνά νωρίς προλαβαίνει να πάρει πρωινό.
من يبكّر يتناول فطوره.
La vieja kere mas bivir para mas ver i mas oyir
The old woman wants to live longer to see more and hear more.
Yaşlı kadın daha çok görmek ve duymak için daha çok yaşamak ister.
La vieja quiere vivir más para ver más y oír más.
הזקנה רוצה לחיות עוד כדי לראות עוד ולשמוע עוד.
La vieille veut vivre plus longtemps pour voir plus et entendre plus.
La vecchia vuole vivere di più per vedere di più e sentire di più.
A velha quer viver mais para ver mais e ouvir mais.
Η γριά θέλει να ζήσει περισσότερο για να δει περισσότερα και να ακούσει περισσότερα.
العجوز تريد أن تعيش أكثر لترى أكثر وتسمع أكثر.
Sin penar no ay ganar
Without toil there is no gain.
Zahmetsiz kazanç olmaz.
Sin penar no hay ganar.
בלי עמל אין רווח.
Sans peine, pas de gain.
Senza fatica non c'è guadagno.
Sem penar não há ganhar.
Χωρίς κόπο δεν υπάρχει κέρδος.
لا كسب بلا عناء.
El ke bien te kere, en la kara te lo dize
Whoever loves you well,tells it to your face.
Kim seni iyi seviyorsa yüzüne söylesin.
Quien te quiera bien, se lo dice a la cara.
מי שאוהב אותך היטב,אומר לך את זה בפנים.
Celui qui vous aime bien vous le dit en face.
Chi ti ama bene, te lo dice in faccia.
Quem te ama bem,diz isso na sua cara.
Όποιος σε αγαπάει καλά, σου το λέει κατάμουτρα.
من يحبك جيدًا،يقول ذلك في وجهك.
Todo lo ke briya no es oro
All that glitters is not gold.
Parlayan her şey altın değildir.
Todo lo que brilla no es oro.
לא כל מה שמבריק הוא זהב.
Tout ce qui brille n'est pas or.
Non è tutto oro quel che luccica.
Nem tudo o que brilha é ouro.
Δεν είναι χρυσός ό,τι λάμπει.
ليس كل ما يلمع ذهبًا.
Madre Nikochera le sale ija haragana
A housekeeping mother gets a lazy daughter.
Ev hanımı anneden tembel kız çıkar.
A la madre hacendosa le sale hija holgazana.
לאם עקרת בית יוצאת בת עצלנית.
À la mère bonne ménagère naît une fille paresseuse.
Alla madre massaia nasce una figlia pigra.
À mãe caseira sai-lhe uma filha preguiçosa.
Στη νοικοκυρά μάνα βγαίνει τεμπέλα κόρη.
للأم المدبّرة تخرج ابنة كسولة.
La vida es un biskocho, ken la kome krudo ken kocho
Life is a biscuit: some eat it raw, some baked.
Hayat bir bisküvidir; kimi çiğ yer, kimi pişmiş.
La vida es un bizcocho: quien lo come crudo, quien cocido.
החיים הם עוגייה: יש שאוכלים אותה נא ויש אפויה.
La vie est un biscuit : certains le mangent cru, d'autres cuit.
La vita è un biscotto: chi lo mangia crudo, chi cotto.
A vida é um biscoito: uns comem-no cru, outros cozido.
Η ζωή είναι ένα παξιμάδι: άλλοι το τρώνε ωμό, άλλοι ψημένο.
الحياة بسكويت، منهم من يأكله نيئًا ومنهم من يأكله مطبوخًا.
En korason amargozo no entra ni riza ni gozo
Into a bitter heart enters neither laughter nor joy.
Acı dolu yüreğe ne kahkaha girer ne sevinç.
En corazón amargado no entra ni risa ni gozo.
ללב מר לא נכנסים לא צחוק ולא שמחה.
Dans un cœur amer n'entrent ni rire ni joie.
In un cuore amareggiato non entrano né riso né gioia.
Em coração amargurado não entra nem riso nem alegria.
Σε πικραμένη καρδιά δεν μπαίνει ούτε γέλιο ούτε χαρά.
القلب المرّ لا يدخله ضحك ولا فرح.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageNew to Ladino Forever? Create account
We use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy