Ladino proverbs

This cheese for this bread.

Bu peynir bu ekmek için.

Este queso para este pan.

הגבינה הזאת ללחם הזה.

Ce fromage pour ce pain.

Questo formaggio per questo pane.

Este queijo para este pão.

Αυτό το τυρί για αυτό το ψωμί.

هذا الجبن لهذا الخبز.

Do not wake a sleeping lion.

Uyuyan aslanı uyandırma.

León que está durmiendo, no lo despiertes.

אריה ישן, אל תעיר אותו.

Ne réveille pas le lion qui dort.

Non svegliare il leone che dorme.

Leão que está a dormir, não o acordes.

Λιοντάρι που κοιμάται, μην το ξυπνάς.

الأسد النائم لا توقظه.

Youth comes once, and only he who enjoys it knows what it is.

Gençlik bir kez gelir, yalnızca tadını çıkaran onun ne olduğunu bilir.

La juventud es una vez y solo el que la goza sabe lo que es.

הנעורים הם פעם אחת ורק מי שנהנה מהם יודע מה הם.

La jeunesse ne vient qu'une fois, et seul celui qui en jouit sait ce qu'elle est.

La giovinezza è una sola volta e solo chi la gode sa cos'è.

A juventude é uma só vez e só quem a goza sabe o que é.

Η νιότη έρχεται μία φορά και μόνο όποιος την απολαμβάνει ξέρει τι είναι.

الشباب مرة واحدة ولا يعرف قيمته إلا من تمتع به.

Behind every successful man there is a woman.

Başarılı her erkeğin arkasında bir kadın vardır.

Detrás de cada hombre que triunfa hay una mujer.

מאחורי כל גבר מצליח יש אישה.

Derrière chaque homme qui réussit, il y a une femme.

Dietro ogni uomo di successo c'è una donna.

Atrás de cada homem que triunfa há uma mulher.

Πίσω από κάθε άντρα που πετυχαίνει υπάρχει μια γυναίκα.

وراء كل رجل ناجح امرأة.

What you did to your parents, expect from your children.

Anne babana ne yaptıysan çocuklarından onu bekle.

Lo que hiciste con tus padres de tus hijos espera.

מה שעשית להוריך, צפה לכך מילדיך.

Ce que tu as fait à tes parents, attends-le de tes enfants.

Ciò che hai fatto ai tuoi genitori aspettatelo dai tuoi figli.

O que fizeste com os teus pais espera-o dos teus filhos.

Ό,τι έκανες στους γονείς σου, περίμενέ το από τα παιδιά σου.

ما فعلته بوالديك انتظره من أبنائك.

Better shame on the face than pain in the heart.

Yüzde utanç, kalpte acıdan yeğdir.

Más vale vergüenza en cara que dolor de corazón.

עדיף בושה בפנים מכאב בלב.

Mieux vaut la honte au visage que la douleur au cœur.

Meglio la vergogna in faccia che il dolore al cuore.

Mais vale vergonha na cara do que dor no coração.

Καλύτερα ντροπή στο πρόσωπο παρά πόνος στην καρδιά.

خجل في الوجه خير من ألم في القلب.

Those who love each other fit in a small place.

Birbirini seven küçük yere sığar.

El que bien se quiere en poco lugar cabe.

מי שאוהבים זה את זה נכנסים במקום קטן.

Ceux qui s'aiment tiennent dans un petit espace.

Chi si vuole bene sta in poco spazio.

Quem bem se quer em pouco lugar cabe.

Όσοι αγαπιούνται χωρούν σε λίγο χώρο.

من يتحابان يسعهما مكان صغير.

If there is nothing in the mouth, let there be something in the pocket.

Ağızda bir şey yoksa, cepte bir şey olsun.

Si no hay nada en la boca, deja que haya algo en el bolsillo.

אם אין כלום בפה, שיהיה משהו בכיס.

S'il n'y a rien dans la bouche, qu'il y ait quelque chose dans la poche.

Se non c'è niente in bocca, lascia che ci sia qualcosa nella tasca.

Se não houver nada na boca, que haja algo no bolso.

Αν δεν υπάρχει τίποτα στο στόμα, ας υπάρχει κάτι στην τσέπη.

إذا لم يكن هناك شيء في الفم، فليكن هناك شيء في الجيب.

Do not tell the secrets of your soul, not even to your sister.

Ruhunun sırlarını kız kardeşine bile anlatma.

No cuentes los secretos de tu alma ni a tu hermana.

אל תספר את סודות נפשך אפילו לאחותך.

Ne confie pas les secrets de ton âme, pas même à ta sœur.

Non raccontare i segreti della tua anima nemmeno a tua sorella.

Não contes os segredos da tua alma nem à tua irmã.

Μη λες τα μυστικά της ψυχής σου ούτε στην αδελφή σου.

لا تُفشِ أسرار روحك ولا حتى لأختك.

The day I did not sweep, the one I did not expect came.

Süpürmediğim gün, beklemediğim kişi geldi.

El día que no barrí vino el que no esperé.

ביום שלא טאטאתי, בא מי שלא ציפיתי לו.

Le jour où je n'ai pas balayé, est venu celui que je n'attendais pas.

Il giorno in cui non ho spazzato, è venuto chi non aspettavo.

No dia em que não varri, veio quem eu não esperava.

Τη μέρα που δεν σκούπισα, ήρθε αυτός που δεν περίμενα.

في اليوم الذي لم أكنس فيه، جاء من لم أتوقعه.

The hakham turns the page wherever he wants.

Haham sayfayı nereye isterse oraya çevirir.

El jajam vuelve la hoja por donde quiere.

החכם הופך את הדף לאן שהוא רוצה.

Le hakham tourne la page où il veut.

Il hakham gira la pagina dove vuole.

O haham vira a folha por onde quer.

Ο χαχάμης γυρίζει τη σελίδα όπου θέλει.

الحاخام يقلّب الصفحة أينما يشاء.

He who wears borrowed clothes gets stripped in the middle of the street.

Ödünç giysi giyenin giysisini sokak ortasında soyarlar.

El que viste prestado, lo desvisten en medio de la calle.

מי שלובש בגדים שאולים, מפשיטים אותו באמצע הרחוב.

Celui qui porte des habits empruntés, on le déshabille au milieu de la rue.

Chi veste in prestito, lo spogliano in mezzo alla strada.

Quem veste emprestado, despem-no no meio da rua.

Όποιος φοράει δανεικά, τον γδύνουν στη μέση του δρόμου.

من يلبس ثيابًا مستعارة يُجرَّد منها في وسط الشارع.

Listen to the old; they know how to give good advice.

Yaşlıları dinle, iyi öğüt vermeyi bilirler.

Escucha a los viejos, saben dar buen consejo.

הקשב לזקנים, הם יודעים לתת עצה טובה.

Écoute les anciens, ils savent donner de bons conseils.

Ascolta i vecchi, sanno dare buoni consigli.

Escuta os velhos, sabem dar bom conselho.

Άκου τους γέρους, ξέρουν να δίνουν καλές συμβουλές.

اسمع للكبار، فهم يعرفون كيف يقدمون النصيحة الجيدة.

In those days we had nothing but we had everything; now we have everything but we have nothing.

O zaman hiçbir şeyimiz yoktu ama her şeyimiz vardı; şimdi her şeyimiz var ama hiçbir şeyimiz yok.

Al tiempo no teníamos nada pero teníamos todo; ahora tenemos todo pero no tenemos nada.

אז לא היה לנו כלום אבל היה לנו הכול; עכשיו יש לנו הכול ואין לנו כלום.

Autrefois nous n'avions rien mais nous avions tout ; maintenant nous avons tout mais nous n'avons rien.

Allora non avevamo niente ma avevamo tutto; ora abbiamo tutto ma non abbiamo niente.

Naquele tempo não tínhamos nada mas tínhamos tudo; agora temos tudo mas não temos nada.

Τότε δεν είχαμε τίποτα αλλά είχαμε τα πάντα· τώρα έχουμε τα πάντα αλλά δεν έχουμε τίποτα.

في ذلك الزمن لم يكن لدينا شيء لكن كان لدينا كل شيء؛ والآن لدينا كل شيء لكن لا شيء لدينا.

To take, a mouth of gold; to pay, a pipe full of mud.

Almak için altın ağız, ödemek için çamurla dolu boru.

Para tomar, boca de oro; para pagar, caño con lodo.

לקחת – פה של זהב; לשלם – צינור מלא בוץ.

Pour prendre, une bouche d'or ; pour payer, un tuyau plein de boue.

Per prendere, bocca d'oro; per pagare, tubo pieno di fango.

Para receber, boca de ouro; para pagar, cano com lama.

Για να πάρει, στόμα χρυσό· για να πληρώσει, σωλήνας γεμάτος λάσπη.

للأخذ فم من ذهب، وللدفع أنبوب مليء بالطين.

Selling mirrors in the village of the blind.

Körler köyünde ayna satmak.

Vender espejos en el pueblo de ciegos.

למכור מראות בכפר של עיוורים.

Vendre des miroirs au village des aveugles.

Vendere specchi nel villaggio dei ciechi.

Vender espelhos na aldeia dos cegos.

Να πουλάς καθρέφτες στο χωριό των τυφλών.

بيع المرايا في قرية العميان.

May God give us life to see more wonders.

Tanrı daha çok harika görmemiz için bize ömür versin.

Que Dios nos dé vidas para ver más maravillas.

שאלוהים ייתן לנו חיים לראות עוד נפלאות.

Que Dieu nous donne la vie pour voir davantage de merveilles.

Che Dio ci dia vita per vedere più meraviglie.

Que Deus nos dê vida para ver mais maravilhas.

Ο Θεός να μας δώσει ζωή για να δούμε περισσότερα θαύματα.

ليمنحنا الله حياةً لنرى المزيد من العجائب.

As they see you, so they treat you.

Seni nasıl görürlerse sana öyle davranırlar.

Según te ven, así te tratan.

כפי שרואים אותך, כך מתייחסים אליך.

Selon ce qu'ils voient de toi, ainsi ils te traitent.

Come ti vedono, così ti trattano.

Conforme te veem, assim te tratam.

Όπως σε βλέπουν, έτσι σου φέρονται.

كما يرونك هكذا يعاملونك.