Ladino proverbs

Laugh with everyone, cry alone.

Herkesle gülün, yalnız ağlayın.

Ríe con todos, llora solo.

לצחוק עם כולם, לבכות לבד.

Riez avec tout le monde, pleurez seul.

Ridi con tutti, piangi da solo.

Ria com todos, chore sozinho.

Να γελάς με όλους, να κλαις μόνος.

اضحك مع الجميع، ابكي بمفردك.

An empty sack does not stand upright.

Boş çuval ayakta durmaz.

Saco vacío no queda en pie.

שק ריק לא עומד על רגליו.

Un sac vide ne tient pas debout.

Un sacco vuoto non sta in piedi.

Saco vazio não fica em pé.

Άδειο σακί δεν στέκεται όρθιο.

الكيس الفارغ لا يقف منتصبًا.

A secret between two is God's secret; a secret between three is everyone's secret.

İki kişi arasındaki sır, Tanrı'nın sırrıdır; üç kişi arasındaki sır ise herkesin sırrıdır.

Un secreto entre dos es el secreto de Dios; un secreto entre tres es el secreto de todos.

סוד בין שניים הוא הסוד של אלוהים; סוד בין שלושה הוא הסוד של כולם.

Un secret entre deux est le secret de Dieu ; un secret entre trois est le secret de tout le monde.

Un segreto tra due è il segreto di Dio; un segreto tra tre è il segreto di tutti.

Um segredo entre dois é o segredo de Deus; um segredo entre três é o segredo de todos.

Ένα μυστικό μεταξύ δύο είναι το μυστικό του Θεού. Ένα μυστικό μεταξύ τριών είναι το μυστικό όλων.

السر بين اثنين هو سر الله ؛ السر بين ثلاثة هو سر الجميع.

Bland at the table, salty in the head.

Sofrada yavan, kafada tuzlu.

Soso en la mesa, salado en la cabeza.

תפל על השולחן, מלוח בראש.

Fade à table, salé dans la tête.

Insipido a tavola, salato in testa.

Insosso à mesa, salgado na cabeça.

Άνοστος στο τραπέζι, αλμυρός στο κεφάλι.

مَسِيخ على المائدة، مالح في الرأس.

If you do good, your enemy becomes your friend.

İyilik yaparsan düşmanın dostun olur.

Si haces bien, tu enemigo se hace tu amigo.

אם תעשה טוב, אויבך יהפוך לידידך.

Si tu fais le bien, ton ennemi devient ton ami.

Se fai del bene, il tuo nemico diventa tuo amico.

Se fizeres o bem, o teu inimigo torna-se teu amigo.

Αν κάνεις καλό, ο εχθρός σου γίνεται φίλος σου.

إن فعلت الخير يصبح عدوك صديقك.

If you made your bride your wife, make your wife your bride too.

Gelini karın yaptıysan, karını da gelinin yap.

Si hiciste de tu novia tu esposa, haz de tu esposa tu novia también.

אם הפכת את כלתך לאשתך, הפוך גם את אשתך לכלתך.

Si vous avez fait de votre épouse votre épouse, faites de votre épouse votre épouse aussi.

Se hai fatto di tua moglie tua moglie, fai di tua moglie anche la tua sposa.

Se fez da sua noiva a sua esposa, faça da sua esposa a sua noiva também.

Αν έκανες τη γυναίκα σου γυναίκα σου, κάνε και τη γυναίκα σου νύφη σου.

إذا جعلت عروسك زوجتك، اجعل زوجتك عروسك أيضًا.

If lending were good, the king would lend his wife.

Ödünç vermek iyi olsaydı, kral karısını ödünç verirdi.

Si el préstamo fuera bueno, el rey prestaría a su mujer.

אילו ההלוואה הייתה טובה, המלך היה מלווה את אשתו.

Si l'emprunt était bon, le roi prêterait sa femme.

Se il prestito fosse buono, il re presterebbe sua moglie.

Se o empréstimo fosse bom, o rei emprestaria a sua mulher.

Αν το δάνειο ήταν καλό, ο βασιλιάς θα δάνειζε τη γυναίκα του.

لو كان الاقتراض جيدًا، لأقرض الملك زوجته.

If you want to be a good mother-in-law, praised by your daughter-in-law, keep your purse wide open and your mouth tightly shut.

İyi bir kaynana olup geliniyle övülmek istiyorsan, kesen iyice açık, ağzın sımsıkı kapalı olsun.

Si quieres ser buena suegra y alabada por tu nuera, ten la bolsa bien abierta y la boca bien cerrada.

אם את רוצה להיות חמות טובה ומשובחת בעיני כלתך, החזיקי את הארנק פתוח היטב ואת הפה סגור היטב.

Si tu veux être une bonne belle-mère et être louée par ta belle-fille, garde la bourse bien ouverte et la bouche bien fermée.

Se vuoi essere una buona suocera e lodata da tua nuora, tieni la borsa ben aperta e la bocca ben chiusa.

Se queres ser boa sogra e elogiada pela tua nora, tem a bolsa bem aberta e a boca bem fechada.

Αν θέλεις να είσαι καλή πεθερά και να σε επαινεί η νύφη σου, έχε το πουγκί ανοιχτό και το στόμα καλά κλειστό.

إن أردتِ أن تكوني حماة صالحة تمدحك كنّتك، فاجعلي كيسك مفتوحًا جيدًا وفمك مغلقًا جيدًا.

If  the fault is bad, worse is the apology.

Suç kötü ise özür daha da kötüdür.

Si la culpa es mala, peor es la disculpa.

אם התקלה גרועה, גרוע ממנה ההתנצלות.

Si la faute est grave, les excuses sont pires.

Se la colpa è brutta, peggio sono le scuse.

Se a culpa é ruim, pior é o pedido de desculpas.

Εάν το σφάλμα είναι κακό, χειρότερη είναι η συγγνώμη.

إذا كان الخطأ سيئًا، فالأسوأ هو الاعتذار.

If my father doesn't marry me off, I'll eat up the house.

Babam beni evlendirmezse, evi yiyip bitireceğim.

Si mi padre no me casa, me comeré la casa.

אם אבי לא יתחתן איתי, אני אכל את הבית.

Si mon père ne me marie pas, je vais dévorer toute la maison.

Se mio padre non mi dà in sposa, mi mangerò la casa.

Se o meu pai não me casar, vou devorar a casa toda.

Αν ο πατέρας μου δεν με παντρέψει, θα φάω όλο το σπίτι.

إذا لم يزوجني والدي، فسآكل المنزل بأكمله.

If my grandmother had a beard, she would be my grandfather.

Büyükannemin sakalı olsaydı büyükbabam olurdu.

Si mi abuela tuviera barba sería mi abuelo.

אילו הייתה לסבתי זקן, היא הייתה סבי.

Si ma grand-mère avait une barbe, ce serait mon grand-père.

Se mia nonna avesse la barba, sarebbe mio nonno.

Se a minha avó tivesse barba, seria o meu avô.

Αν η γιαγιά μου είχε γένια, θα ήταν ο παππούς μου.

لو كان لجدتي لحية لكانت جدي.

If Moses died, God remained (people are mortal; God endures).

Musa öldüyse, Tanrı kalır (insanlar ölümlüdür; Tanrı dayanır).

Si Moisés murió, Dios permaneció (las personas son mortales; Dios permanece).

אם משה מת, אלוהים נשאר (בני האדם הם בני תמותה, אלוהים ממשיך להתקיים).

Si Moïse est mort, Dieu est resté (les gens sont mortels ; Dieu persiste).

Se Mosè moriva, Dio rimaneva (le persone sono mortali; Dio resiste).

Se Moisés morreu, Deus permaneceu (as pessoas são mortais; Deus permanece).

Αν ο Μωυσής πέθαινε, ο Θεός παρέμενε (οι άνθρωποι είναι θνητοί, ο Θεός αντέχει).

إذا مات موسى، بقي الله (الناس بشر ؛ الله يدوم).

If there is nothing in the mouth, let there be something in the pocket.

Ağızda bir şey yoksa, cepte bir şey olsun.

Si no hay nada en la boca, deja que haya algo en el bolsillo.

אם אין כלום בפה, שיהיה משהו בכיס.

S'il n'y a rien dans la bouche, qu'il y ait quelque chose dans la poche.

Se non c'è niente in bocca, lascia che ci sia qualcosa nella tasca.

Se não houver nada na boca, que haja algo no bolso.

Αν δεν υπάρχει τίποτα στο στόμα, ας υπάρχει κάτι στην τσέπη.

إذا لم يكن هناك شيء في الفم، فليكن هناك شيء في الجيب.

If there is no warmth in the nest, the husband looks for it outside.

Yuvada sıcaklık yoksa, koca onu dışarıda arar.

Si no hay calor en el nido, el marido lo busca fuera.

אם אין חום בקן, הבעל מחפש אותו בחוץ.

S'il n'y a pas de chaleur dans le nid, le mari le cherche à l'extérieur.

Se non c'è calore nel nido, il marito lo cerca fuori.

Se não houver calor no ninho, o marido procura lá fora.

Αν δεν υπάρχει ζεστασιά στη φωλιά, ο σύζυγος την ψάχνει έξω.

إذا لم يكن هناك دفء في العش، يبحث الزوج عنه في الخارج.

If there is no patience, there is no inheritance.

Sabır yoksa miras da yoktur.

Si no hay paciencia, no hay herencia.

אם אין סבלנות, אין ירושה.

S'il n'y a pas de patience, il n'y a pas d'héritage.

Se non c'è pazienza, non c'è eredità.

Se não há paciência, não há herança.

Αν δεν υπάρχει υπομονή, δεν υπάρχει κληρονομιά.

إذا لم يكن هناك صبر، فلا يوجد ميراث.

If you can't swim what are you doing at the seaside.

Yüzemiyorsan deniz kenarında ne işin var.

Si no sabes nadar, ¿qué haces en la playa?

אם אתה לא יכול לשחות, מה אתה עושה על שפת הים?

Si vous ne savez pas nager, que faites-vous au bord de la mer ?

Se non sai nuotare cosa ci fai al mare.

Se não sabe nadar, o que está a fazer à beira-mar?

Αν δεν μπορείς να κολυμπήσεις τι κάνεις στην παραλία.

إذا كنت لا تستطيع السباحة، فماذا تفعل على شاطئ البحر.

If they give, take; if they beat you, flee.

Verirlerse al, döverlerse kaç.

Si te dan toma, si te pegan huye.

אם נותנים לך, קח; אם מכים אותך, ברח.

Si on te donne, prends ; si on te bat, fuis.

Se ti danno, prendi; se ti picchiano, scappa.

Se te dão, toma; se te batem, foge.

Αν σου δίνουν, πάρε· αν σε χτυπούν, φύγε.

إن أعطوك فخذ، وإن ضربوك فاهرب.

If you fall seven times, get up eight.

Yedi kere düşersen sekiz kere kalk.

Si te caes siete veces, levántate ocho.

אם נפלת שבע פעמים, קום שמונה.

Si tu tombes sept fois, relève-toi huit.

Se cadi sette volte, rialzati otto.

Se caíres sete vezes, levanta-te oito.

Αν πέσεις επτά φορές, σήκω οκτώ.

إن سقطت سبع مرات فانهض ثماني.