Ladino proverbs

A woman is not a shirt to be changed.

Bir kadın değiştirilecek bir gömlek değildir.

Una mujer no es una camisa para cambiarse.

אישה היא לא חולצה שצריך להחליף.

Une femme n'est pas une chemise à changer.

Una donna non è una camicia da cambiare.

Uma mulher não é uma camisa a ser trocada.

Μια γυναίκα δεν είναι ένα πουκάμισο που πρέπει να αλλάξει.

المرأة ليست قميصًا يمكن تغييره.

Put a golden pack-saddle on a donkey; it does not change, it always stays a donkey.

Eşeğe altın semer vur, değişmez, hep eşek kalır.

Ponle al asno albarda de oro, no cambia, siempre queda asno.

שים על החמור אוכף זהב, הוא לא משתנה, תמיד נשאר חמור.

Mets un bât d'or à l'âne, il ne change pas, il reste toujours un âne.

Metti al somaro un basto d'oro, non cambia, resta sempre somaro.

Põe no burro uma albarda de ouro, não muda, fica sempre burro.

Βάλε στο γάιδαρο χρυσό σαμάρι, δεν αλλάζει, μένει πάντα γάιδαρος.

ضع على الحمار سرجًا من ذهب، لا يتغير، يبقى دائمًا حمارًا.

Opportunity makes the thief.

Fırsat hırsız yapar.

La ocasión hace al ladrón.

ההזדמנות עושה את הגנב.

L'occasion fait le larron.

L'occasione fa l'uomo ladro.

A ocasião faz o ladrão.

Η ευκαιρία κάνει τον κλέφτη.

الفرصة تصنع اللص.

Don't pull the rope too hard or it will snap.

İpi çok çekme, kopar.

No tires demasiado de la cuerda, que se rompe.

אל תמשוך את החבל יותר מדי, הוא ייקרע.

Ne tire pas trop sur la corde, elle va casser.

Non tirare troppo la corda, che si spezza.

Não puxes demasiado a corda, que ela rebenta.

Μην τραβάς πολύ το σχοινί, γιατί θα κοπεί.

لا تشدّ الحبل كثيرًا فينقطع.

The snotty one mocks the scabby one (the pot calling the kettle black).

Sümüklü, uyuzla alay eder (kendi kusurunu görmeden başkasını eleştirir).

El mocoso se burla del tiñoso (critica en otro lo que uno mismo tiene).

הנזלתי לועג לגרדתי (מבקר באחר את מה שיש בו עצמו).

Le morveux se moque du teigneux (c'est l'hôpital qui se moque de la charité).

Il moccioso si fa beffe del tignoso (bue che dice cornuto all'asino).

O ranhoso zomba do sarnento (o roto a falar do esfarrapado).

Ο μυξιάρης περιγελά τον ψωριάρη (κατηγορεί στον άλλον ό,τι έχει ο ίδιος).

صاحب المخاط يسخر من المصاب بالجرب (ينتقد في غيره ما فيه هو).

They gave us well water. (uncertain, possibly idiomatic)

Bize kuyu suyu verdiler.

Nos dieron agua de pozo.

נתנו לנו מי באר.

Ils nous ont donné de l'eau de puits.

Ci hanno dato acqua di pozzo.

Deram-nos água de poço.

Μας έδωσαν νερό από πηγάδι.

أعطونا ماء بئر.

We remained beside the waters. (uncertain)

Suların kıyısında kaldık.

Nos quedamos junto a las aguas.

נשארנו ליד המים.

Nous sommes restés près des eaux.

Siamo rimasti accanto alle acque.

Ficámos junto às águas.

Μείναμε δίπλα στα νερά.

بقينا بجانب المياه.

Do good without looking at whom.

Kime bakmadan iyilik yapın.

Haz el bien sin mirar a quién.

לעשות טוב בלי להסתכל על מי.

Faire le bien sans regarder qui.

Fare del bene senza guardare chi.

Fazer o bem sem olhar para quem.

Κάνε το καλό χωρίς να κοιτάς ποιον.

افعل الخير دون النظر إلى من.

The rooster lays an egg for the rich man, but for the poor not even the hen does.

Horoz zengin adam için bir yumurta bırakır, ama yoksullar için tavuk bile yumurtlamaz.

El gallo pone un huevo para el rico, pero para el pobre ni siquiera la gallina lo hace.

התרנגול מטיל ביצה לאיש העשיר, אבל לעניים אפילו התרנגולת לא מטילה.

Le coq pond un œuf pour l'homme riche, mais pour les pauvres, pas même la poule.

Il gallo depone un uovo per il ricco, ma per i poveri nemmeno la gallina lo fa.

O galo põe um ovo para o homem rico, mas para os pobres nem mesmo a galinha o faz.

Ο κόκορας κάνει ένα αυγό για τον πλούσιο, αλλά για τους φτωχούς δεν κάνει ούτε η κότα.

الديك يضع بيضة للرجل الغني، ولكن بالنسبة للفقراء حتى الدجاجة لا تفعل ذلك.

Throw a lucky man into the sea and he'll come back with a pearl in his mouth.

Şanslı bir adamı denize atın ve ağzında bir inci ile geri dönecektir.

Arroja a un hombre afortunado al mar y volverá con una perla en la boca.

זרוק אדם בר מזל לים והוא יחזור עם פנינה בפיו.

Jetez un homme chanceux à la mer et il reviendra avec une perle dans la bouche.

Butta in mare un uomo fortunato e tornerà con una perla in bocca.

Jogue um homem de sorte no mar e ele voltará com uma pérola na boca.

Πέτα έναν τυχερό άνθρωπο στη θάλασσα και θα γυρίσει με ένα μαργαριτάρι στο στόμα του.

ألق برجل محظوظ في البحر وسيعود مع لؤلؤة في فمه.

When the work talks,words are unnecessary.

İş konuşurken kelimeler gereksizdir.

Cuando el trabajo habla,las palabras son innecesarias.

כשהעבודה מדברת,מילים אינן נחוצות.

Lorsque le travail parle,les mots sont inutiles.

Quando il lavoro parla,le parole non sono necessarie.

Quando o trabalho fala,as palavras são desnecessárias.

Όταν η εργασία μιλάει,τα λόγια είναι περιττά.

عندما يتحدث العمل، تكون الكلمات غير ضرورية.

Sell seeds, sell halva, but do not wait for charity.

Tohum sat, helva sat ama sadaka bekleme.

Vende semillas, vende halva, pero no esperes a la caridad.

מוכרים זרעים, מוכרים חלבה, אבל לא מחכים לצדקה.

Vendez des graines, vendez de la halva, mais n'attendez pas la charité.

Vendi semi, vendi halva, ma non aspettare la carità.

Venda sementes, venda halva, mas não espere por caridade.

Πουλήστε σπόρους, πουλήστε χαλβά, αλλά μην περιμένετε τη φιλανθρωπία.

بيع البذور، بيع الحلاوة، ولكن لا تنتظر الصدقة.

May you live, grow and flourish like a little fish in fresh waters. Amen.

Tatlı sularda küçük bir balık gibi yaşayın, büyüyün ve gelişin. Amin.

Que vivas, crezcas y florezcas como un pececito en aguas dulces. Amén.

מי ייתן ותחיה, תגדל ותשגשג כמו דג קטן במים מתוקים. אמן.

Puissiez-vous vivre, grandir et vous épanouir comme un petit poisson dans les eaux douces. Amen.

Che tu possa vivere, crescere e fiorire come un piccolo pesce in acque dolci. Amen.

Que você viva, cresça e floresça como um peixinho em águas doces. Amém.

Είθε να ζήσεις, να μεγαλώσεις και να ανθίσεις σαν μικρό ψάρι σε γλυκό νερό. Αμήν.

قد تعيش وتنمو وتزدهر مثل سمكة صغيرة في المياه العذبة. آمين.

A man without a friend is like the right hand without the left.

Arkadaşı olmayan bir adam, solu olmayan sağ el gibidir.

Un hombre sin un amigo es como la mano derecha sin la izquierda.

אדם בלי חבר הוא כמו יד ימין בלי שמאל.

Un homme sans ami est comme la main droite sans la gauche.

Un uomo senza un amico è come la mano destra senza la sinistra.

Um homem sem um amigo é como a mão direita sem a esquerda.

Ένας άνθρωπος χωρίς φίλο είναι σαν το δεξί χέρι χωρίς το αριστερό.

الرجل بدون صديق مثل اليد اليمنى بدون اليسرى.

They came back with their snot hanging (i.e., dejected / empty-handed).

Eli boş, burunları sarkık geri döndüler.

Volvieron con los mocos colgando (abatidos, con las manos vacías).

חזרו עם נזלת תלויה (מושפלי ראש, בידיים ריקות).

Ils sont revenus la morve pendante (abattus, les mains vides).

Tornarono con il moccio penzoloni (abbattuti, a mani vuote).

Voltaram com o ranho pendurado (abatidos, de mãos vazias).

Γύρισαν με τις μύξες κρεμασμένες (αποκαρδιωμένοι, με άδεια χέρια).

عادوا والمخاط يتدلى من أنوفهم (محبطين وبأيدٍ خالية).

When it rains, the skies weep and the earth laughs.

Yağmur yağdığında gökyüzü ağlar, yeryüzü güler.

Cuando llueve, el cielo llora y la tierra ríe.

כשיורד גשם, השמיים בוכים והאדמה צוחקת.

Quand il pleut, le ciel pleure et la terre rit.

Quando piove, il cielo piange e la terra ride.

Quando chove, o céu chora e a terra ri.

Όταν βρέχει, ο ουρανός κλαίει και η γη γελάει.

عندما تمطر، تبكي السماء وتضحك الأرض.

The brother wants his sister (well), and the husband wants a healthy wife.

Erkek kardeş kız kardeşini (iyi) ister ve koca sağlıklı bir eş ister.

El hermano quiere a su hermana (bueno), y el marido quiere una esposa sana.

האח רוצה את אחותו (טוב), והבעל רוצה אישה בריאה.

Le frère veut sa sœur (en bonne santé), et le mari veut une femme en bonne santé.

Il fratello vuole sua sorella (bene), e il marito vuole una moglie sana.

O irmão quer bem a irmã, e o marido quer uma esposa saudável.

Ο αδελφός θέλει την αδελφή του (καλά), και ο σύζυγος θέλει μια υγιή σύζυγο.

الأخ يريد أخته (حسنا)، والزوج يريد زوجة سليمة.

Daughters and jewels are not left in other hands.

Kızlar ve mücevherler başkalarının eline bırakılmaz.

Hijas y joyas no se dejan en manos ajenas.

בנות ותכשיטים לא משאירים בידיים זרות.

On ne laisse ni filles ni bijoux entre des mains étrangères.

Figlie e gioielli non si lasciano in mani altrui.

Filhas e joias não se deixam em mãos alheias.

Κόρες και κοσμήματα δεν αφήνονται σε ξένα χέρια.

البنات والجواهر لا تُترك في أيدٍ غريبة.