Refranes en ladino

La vida es un bizcocho: quien lo come crudo, quien cocido.

Life is a biscuit: some eat it raw, some baked.

Hayat bir bisküvidir; kimi çiğ yer, kimi pişmiş.

החיים הם עוגייה: יש שאוכלים אותה נא ויש אפויה.

La vie est un biscuit : certains le mangent cru, d'autres cuit.

La vita è un biscotto: chi lo mangia crudo, chi cotto.

A vida é um biscoito: uns comem-no cru, outros cozido.

Η ζωή είναι ένα παξιμάδι: άλλοι το τρώνε ωμό, άλλοι ψημένο.

الحياة بسكويت، منهم من يأكله نيئًا ومنهم من يأكله مطبوخًا.

La lengua corta mejor que la tijera.

The tongue cuts better than scissors.

Dil makastan iyi keser.

הלשון חותכת טוב יותר מהמספריים.

La langue coupe mieux que les ciseaux.

La lingua taglia meglio delle forbici.

A língua corta melhor do que a tesoura.

Η γλώσσα κόβει καλύτερα από το ψαλίδι.

اللسان يقطع أفضل من المقص.

El que dice la verdad pierde la amistad.

He who tells the truth loses friendship.

Doğruyu söyleyen dostluğu kaybeder.

מי שאומר את האמת מאבד את החברות.

Celui qui dit la vérité perd l'amitié.

Chi dice la verità perde l'amicizia.

Quem diz a verdade perde a amizade.

Όποιος λέει την αλήθεια χάνει τη φιλία.

من يقول الحقيقة يفقد الصداقة.

Fue un encuentro de consuegros.

It was a meeting of in-laws.

Bir dünürler buluşmasıydı.

זו הייתה פגישת מחותנים.

Ce fut une rencontre entre les deux familles alliées.

Fu un incontro di consuoceri.

Foi um encontro de consogros.

Ήταν μια συνάντηση συμπεθέρων.

كان لقاءً بين أنسباء.

Quien procura tiene ventura.

Whoever strives has luck.

Çabalayanın şansı vardır.

מי שמשתדל יש לו מזל.

Qui s'efforce a de la chance.

Chi si impegna ha fortuna.

Quem procura tem ventura.

Όποιος προσπαθεί έχει τύχη.

من يسعى يحالفه الحظ.

Dios ni duerme ni se adormece.

God neither sleeps nor slumbers.

Tanrı ne uyur ne uyuklar.

אלוהים לא ישן ולא נרדם.

Dieu ne dort ni ne sommeille.

Dio non dorme né sonnecchia.

Deus nem dorme nem cochila.

Ο Θεός ούτε κοιμάται ούτε νυστάζει.

الله لا ينام ولا ينعس.

Los casados se conocen en el divorcio.

Married couples get to know each other in divorce.

Evliler boşanmada birbirini tanır.

נשואים מכירים זה את זה בגירושין.

Les époux se connaissent lors du divorce.

Gli sposati si conoscono nel divorzio.

Os casados conhecem-se no divórcio.

Οι παντρεμένοι γνωρίζονται στο διαζύγιο.

المتزوجون يتعارفون عند الطلاق.

Saco vacío no queda en pie.

An empty sack does not stand upright.

Boş çuval ayakta durmaz.

שק ריק לא עומד על רגליו.

Un sac vide ne tient pas debout.

Un sacco vuoto non sta in piedi.

Saco vazio não fica em pé.

Άδειο σακί δεν στέκεται όρθιο.

الكيس الفارغ لا يقف منتصبًا.

Quien hace paz entre marido y mujer merece el Paraíso.

Whoever makes peace between husband and wife deserves Paradise.

Karı koca arasında barış sağlayan Cenneti hak eder.

מי שעושה שלום בין איש לאשתו ראוי לגן עדן.

Qui fait la paix entre mari et femme mérite le Paradis.

Chi fa pace tra marito e moglie merita il Paradiso.

Quem faz paz entre marido e mulher merece o Paraíso.

Όποιος φέρνει ειρήνη ανάμεσα σε άντρα και γυναίκα αξίζει τον Παράδεισο.

من يصلح بين الزوج وزوجته يستحق الجنة.

Llaves viejas no abren puertas nuevas.

Old keys do not open new doors.

Eski anahtarlar yeni kapıları açmaz.

מפתחות ישנים לא פותחים דלתות חדשות.

Les vieilles clés n'ouvrent pas les portes neuves.

Le vecchie chiavi non aprono porte nuove.

Chaves velhas não abrem portas novas.

Τα παλιά κλειδιά δεν ανοίγουν καινούργιες πόρτες.

المفاتيح القديمة لا تفتح أبوابًا جديدة.

Quien mira a la gente no vive contento.

He who looks at other people does not live content.

Başkalarına bakan mutlu yaşamaz.

מי שמסתכל על אנשים אחרים לא חי מרוצה.

Qui regarde les autres ne vit pas content.

Chi guarda la gente non vive contento.

Quem olha para as pessoas não vive contente.

Όποιος κοιτάζει τους άλλους δεν ζει ευχαριστημένος.

من ينظر إلى الناس لا يعيش راضيًا.

Abuela, ¿tienes Zoom? ¡No querida, tengo albóndigas, papitas, macarrones! (broma)

Grandma, do you have Zoom? No dear, I have meatballs, little potatoes, little macaroni! (joke)

Büyükanne, Zoom sende mi? Hayır canım, köftem, küçük patateslerim, küçük makarnam var!

סבתא, יש לך זום? לא יקירי, יש לי כדורי בשר, תפוחי אדמה קטנים, מקרוני קטן!

Grand-mère, as-tu Zoom ? Non chérie, j'ai des boulettes de viande, des petites pommes de terre, des petits macaronis ! (blague)

Nonna, hai Zoom? No cara, ho le polpette, le patatine, i maccheroni! (scherzo)

Vovó, tem o Zoom? Não querida, eu tenho almôndegas, batatinhas, macarrãozinho! (brincadeira)

Γιαγιά, έχεις τον Ζουμ; Όχι αγαπητή μου, έχω κεφτεδάκια, μικρές πατάτες, μικρά μακαρόνια! (αστείο)

جدتي، هل لديك زووم ؟ لا يا عزيزي، لدي كرات لحم وبطاطس صغيرة ومعكرونة صغيرة! (نكتة)

Éxito y bendición sobre el pecho del padre (bendición ladina: suerte y bendición sobre el padre).

Success and blessing on the father's chest (Ladino blessing: luck and blessing upon the father).

Babanın göğsünde başarı ve kutsama (Ladino kutsaması: baba üzerinde şans ve kutsama).

הצלחה וברכה על חזה האב (ברכת לדינו: מזל וברכה על האב).

Succès et bénédiction sur la poitrine du père (bénédiction ladino : chance et bénédiction sur le père).

Successo e benedizione sul petto del padre (benedizione ladina: fortuna e benedizione sul padre).

Sucesso e bênção no peito do pai (bênção ladina: sorte e bênção sobre o pai).

Επιτυχία και ευλογία στο στήθος του πατέρα (ευλογία Λαντίνο: τύχη και ευλογία στον πατέρα).

التوفيق والبركة على صدر الأب (بركة لادينو: حظ وبركة على الأب).

La noche cierra la puerta, la mañana abre la boca (por la noche la gente está tranquila; por la mañana, se reanuda la conversación).

Night closes the door, morning opens the mouth (at night people are quiet; in the morning, talk resumes).

Gece kapıyı kapatır, sabah ağzı açar (geceleri insanlar sessizdir; sabahları konuşma devam eder).

הלילה סוגר את הדלת, הבוקר פותח את הפה (בלילה אנשים שקטים; בבוקר, הדיבורים מתחדשים).

La nuit ferme la porte, le matin ouvre la bouche (la nuit, les gens sont calmes ; le matin, la conversation reprend).

La notte chiude la porta, la mattina apre la bocca (di notte la gente tace, al mattino riprende a parlare).

A noite fecha a porta, a manhã abre a boca (à noite as pessoas ficam quietas; de manhã, a conversa recomeça).

Η νύχτα κλείνει την πόρτα, το πρωί ανοίγει το στόμα (τη νύχτα οι άνθρωποι είναι ήσυχοι, το πρωί, η συζήτηση συνεχίζεται).

يغلق الليل الباب، يفتح الصباح الفم (في الليل يكون الناس هادئين ؛ في الصباح، يستأنف الحديث).

Quien tiene hijos que casar debe trabajar hasta en Shabat.

Whoever has children to marry off must work even on Shabbat.

Evlendirecek çocukları olan Şabat'ta bile çalışmak zorundadır.

מי שיש לו ילדים להשיא חייב לעבוד גם בשבת.

Qui a des enfants à marier doit travailler même le Shabbat.

Chi ha figli da sposare deve lavorare anche di Shabbat.

Quem tem filhos para casar deve trabalhar até no Shabat.

Όποιος έχει παιδιά να παντρέψει πρέπει να δουλεύει ακόμη και το Σάββατο.

من لديه أبناء للتزويج عليه أن يعمل حتى في السبت.

Decir "fuego" no quema la boca.

Saying "fire" doesn't burn the mouth.

“Ateş” demek ağzı yakmaz.

אמירת "אש" לא שורפת את הפה.

Dire « feu » ne brûle pas la bouche.

Dire "fuoco" non brucia la bocca.

Dizer "fogo" não queima a boca.

Το να λες "φωτιά" δεν καίει το στόμα.

قول "نار" لا يحرق الفم.

Donde hay amor hay dolor.

Where there's love there's pain.

Aşkın olduğu yerde acı da vardır.

איפה שיש אהבה יש כאב.

Là où il y a de l'amour, il y a de la douleur.

Dove c'è amore c'è dolore.

Onde há amor, há dor.

Όπου υπάρχει αγάπη υπάρχει πόνος.

حيث يوجد الحب يوجد الألم.

No te alegres por la caída de tu enemigo, a ti te podría pasar lo mismo.

D'ont be happy with the fall of your enemy,the same could happen to you.

Düşmanının düşüşünden memnun olmazsan,aynısı senin de başına gelebilir.

אל תהיה מרוצה מנפילת האויב שלך, אותו הדבר יכול לקרות לך.

Ne soyez pas content de la chute de votre ennemi,la même chose pourrait vous arriver.

Nonessere felice della caduta del tuo nemico, potrebbe succedere anche a te.

Não fique feliz com a queda do seu inimigo,o mesmo pode acontecer com você.

Δεν πρέπει να χαίρεσαι με την πτώση του εχθρού σου,το ίδιο θα μπορούσε να συμβεί και σε σένα.

لا تكن سعيدًا بسقوط عدوك، فقد يحدث لك الشيء نفسه.