Ladino proverbs

New house, new life.

Yeni ev, yeni hayat.

Casa nueva, vida nueva.

בית חדש, חיים חדשים.

Maison neuve, vie nouvelle.

Casa nuova, vita nuova.

Casa nova, vida nova.

Καινούργιο σπίτι, καινούργια ζωή.

بيت جديد، حياة جديدة.

Marry off your daughter as you can, your son as you wish.

Kızını gücün yettiği gibi, oğlunu istediğin gibi evlendir.

Cásala a tu hija como puedes, a tu hijo como quieres.

השא את בתך כפי יכולתך, ואת בנך כפי רצונך.

Marie ta fille comme tu peux, ton fils comme tu veux.

Sposa tua figlia come puoi, tuo figlio come vuoi.

Casa a tua filha como podes, o teu filho como queres.

Παντρεψε την κόρη σου όπως μπορείς, τον γιο σου όπως θέλεις.

زوّج ابنتك كما تستطيع وابنك كما تشاء.

What is an open eye worth if the heart is blind?

Kalp kördüyse açık göz neye yarar?

¿Qué vale el ojo abierto si el corazón es ciego?

מה ערכה של עין פקוחה אם הלב עיוור?

À quoi sert l'œil ouvert si le cœur est aveugle ?

A che serve l'occhio aperto se il cuore è cieco?

Que vale o olho aberto se o coração é cego?

Τι αξίζει το ανοιχτό μάτι αν η καρδιά είναι τυφλή;

ما قيمة العين المفتوحة إن كان القلب أعمى؟

We remained beside the waters. (uncertain)

Suların kıyısında kaldık.

Nos quedamos junto a las aguas.

נשארנו ליד המים.

Nous sommes restés près des eaux.

Siamo rimasti accanto alle acque.

Ficámos junto às águas.

Μείναμε δίπλα στα νερά.

بقينا بجانب المياه.

Whoever spits at the sky, it falls on his face.

Gökyüzüne kim tükürürse yüzüne düşer.

Quien escupa al cielo, se le cae en la cara.

מי שיורק לשמיים, זה נופל על פניו.

Celui qui crache vers le ciel, ça lui tombe sur le visage.

Chi sputa in cielo, gli cade in faccia.

Quem cospe no céu, cai no rosto.

Όποιος φτύνει στον ουρανό, πέφτει στο πρόσωπό του.

من يبصق في السماء تسقط على وجهه.

Whoever gathers crumbs acquires skills.

Kırıntı toplayan hüner edinir.

Quien recoge migas se hace mañoso.

מי שאוסף פירורים רוכש מיומנות.

Qui ramasse les miettes acquiert de l'habileté.

Chi raccoglie briciole acquista abilità.

Quem recolhe migalhas adquire habilidade.

Όποιος μαζεύει ψίχουλα αποκτά επιδεξιότητα.

من يلتقط الفتات يكتسب مهارة.

Whoever waits eats the pear.

Bekleyen armut yer.

Quien espera come la pera.

מי שמחכה אוכל את האגס.

Qui attend mange la poire.

Chi aspetta mangia la pera.

Quem espera come a pera.

Όποιος περιμένει τρώει το αχλάδι.

من ينتظر يأكل الكمثرى.

Whoever makes peace between husband and wife deserves Paradise.

Karı koca arasında barış sağlayan Cenneti hak eder.

Quien hace paz entre marido y mujer merece el Paraíso.

מי שעושה שלום בין איש לאשתו ראוי לגן עדן.

Qui fait la paix entre mari et femme mérite le Paradis.

Chi fa pace tra marito e moglie merita il Paradiso.

Quem faz paz entre marido e mulher merece o Paraíso.

Όποιος φέρνει ειρήνη ανάμεσα σε άντρα και γυναίκα αξίζει τον Παράδεισο.

من يصلح بين الزوج وزوجته يستحق الجنة.

Whoever is born a donkey dies a donkey.

Eşek doğan eşek ölür.

Quien nace asno, asno muere.

מי שנולד חמור, חמור ימות.

Qui naît âne meurt âne.

Chi nasce asino muore asino.

Quem nasce burro, burro morre.

Όποιος γεννιέται γάιδαρος, γάιδαρος πεθαίνει.

من وُلد حمارًا مات حمارًا.

Whoever stays with goats is eaten by wolves.

Keçilerle olanı kurtlar yer.

Quien está con cabras lo comen los lobos.

מי שנמצא עם עיזים, זאבים אוכלים אותו.

Qui reste avec les chèvres, les loups le mangent.

Chi sta con le capre lo mangiano i lupi.

Quem está com cabras, comem-no os lobos.

Όποιος είναι με τις κατσίκες, τον τρώνε οι λύκοι.

من يكون مع الماعز تأكله الذئاب.

Whoever raises a child spins gold.

Çocuk büyüten altın eğirir.

Quien cría un hijo hila oro.

מי שמגדל ילד טווה זהב.

Qui élève un enfant file de l'or.

Chi cresce un figlio fila oro.

Quem cria um filho fia ouro.

Όποιος μεγαλώνει παιδί γνέθει χρυσάφι.

من يربي ولدًا يغزل ذهبًا.

If you love a rose, you must ignore the thorns.

Gülü seven dikenine katlanır.

Si amas una rosa, debes ignorar las espinas.

אם אתה אוהב ורד, עליך להתעלם מהקוצים.

Si vous aimez une rose, vous devez faire abstraction des épines.

Se ami una rosa, devi ignorare le spine.

Se adora uma rosa, deve ignorar os espinhos.

Αν αγαπάς ένα τριαντάφυλλο, πρέπει να αγνοείς τα αγκάθια.

إذا أحببت وردة، فعليك أن تتجاهل أشواكها.

He who wants too much loses even the little.

Çok isteyen azı da kaybeder.

Quien quiere mucho pierde también lo poco.

מי שרוצה הרבה מאבד גם את המעט.

Qui veut trop perd même le peu.

Chi vuole molto perde anche il poco.

Quem quer muito perde também o pouco.

Όποιος θέλει πολλά χάνει και τα λίγα.

من يطمع في الكثير يخسر القليل أيضًا.

Whoever toils in youth reaches old age.

Gençlikte zahmet çeken yaşlılığa ulaşır.

Quien se afana en la juventud alcanza la vejez.

מי שעמל בנעוריו מגיע לזקנה.

Qui peine dans sa jeunesse atteint la vieillesse.

Chi fatica in gioventù raggiunge la vecchiaia.

Quem labuta na juventude chega à velhice.

Όποιος μοχθεί στη νιότη φτάνει στα γεράματα.

من يكدّ في شبابه يبلغ الشيخوخة.

He who rises early has breakfast.

Erken kalkan kahvaltı eder.

Quien madruga desayuna.

מי שמשכים קום אוכל ארוחת בוקר.

Qui se lève tôt prend son petit-déjeuner.

Chi si alza presto fa colazione.

Quem madruga toma o pequeno-almoço.

Όποιος ξυπνά νωρίς προλαβαίνει να πάρει πρωινό.

من يبكّر يتناول فطوره.

Whoever dares gets a husband and a home; whoever doesn't, stays at home (fortune favors the bold).

Cesaret eden koca ve ev sahibi olur, etmeyen evde kalır (talih cesurdan yanadır).

Quien se atreve consigue marido y casa; quien no, se queda en casa (la fortuna ayuda a los audaces).

מי שמעזה מקבלת בעל ובית, ומי שלא – נשארת בבית (המזל לצד האמיצים).

Qui ose obtient un mari et un foyer, qui n'ose pas reste à la maison (la fortune sourit aux audacieux).

Chi osa prende marito e casa, chi non osa resta in casa (la fortuna aiuta gli audaci).

Quem se atreve arranja marido e casa; quem não, fica em casa (a sorte protege os audazes).

Όποια τολμά παίρνει άντρα και σπίτι, όποια όχι μένει στο σπίτι (η τύχη βοηθά τους τολμηρούς).

من تجرؤ تنال زوجًا وبيتًا، ومن لا تجرؤ تبقى في البيت (الحظ يحالف الجريء).

He who looks at other people does not live content.

Başkalarına bakan mutlu yaşamaz.

Quien mira a la gente no vive contento.

מי שמסתכל על אנשים אחרים לא חי מרוצה.

Qui regarde les autres ne vit pas content.

Chi guarda la gente non vive contento.

Quem olha para as pessoas não vive contente.

Όποιος κοιτάζει τους άλλους δεν ζει ευχαριστημένος.

من ينظر إلى الناس لا يعيش راضيًا.

Whoever sends snot receives drool (you get back what you give).

Sümük gönderen salya akıtır (verdiklerini geri alırsın).

Quien envía mocos recibe baba (devuelves lo que das).

מי ששולח נזלת מקבל ריר (אתה מקבל בחזרה את מה שאתה נותן).

Celui qui envoie de la morve reçoit de la bave (vous récupérez ce que vous donnez).

Chi manda moccio riceve bava (ottieni indietro quello che dai).

Quem envia ranho recebe baba (você recebe de volta o que dá).

Όποιος στέλνει μύξες, του τρέχουν τα σάλια (παίρνεις πίσω ό, τι δίνεις).

كل من يرسل مخاطًا يتلقى لعابًا (تسترد ما تعطيه).