The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
Tu pan no me arto, tu palavra me kontento
Your bread does not fill me; your word contents me.
Ekmeğin beni doyurmaz, sözün beni memnun eder.
Tu pan no me sacia, tu palabra me contenta.
הלחם שלך לא משביע אותי, דברך משמח אותי.
Ton pain ne me rassasie pas, ta parole me contente.
Il tuo pane non mi sazia, la tua parola mi accontenta.
O teu pão não me farta, a tua palavra contenta-me.
Το ψωμί σου δεν με χορταίνει, ο λόγος σου με ευχαριστεί.
خبزك لا يشبعني، وكلمتك ترضيني.
Ken perkura tiene ventura
Whoever strives has luck.
Çabalayanın şansı vardır.
Quien procura tiene ventura.
מי שמשתדל יש לו מזל.
Qui s'efforce a de la chance.
Chi si impegna ha fortuna.
Quem procura tem ventura.
Όποιος προσπαθεί έχει τύχη.
من يسعى يحالفه الحظ.
Para el bien se kere sensya i para el mal pasensya
For doing good you need knowledge, and for enduring bad you need patience.
İyilik için bilgi, kötülüğe katlanmak için sabır gerekir.
Para el bien se necesita sabiduría y para el mal, paciencia.
לעשות טוב צריך ידע, ולשאת רע צריך סבלנות.
Pour le bien il faut du savoir, et pour le mal de la patience.
Per il bene serve sapienza, e per il male pazienza.
Para o bem é preciso saber, e para o mal, paciência.
Για το καλό χρειάζεται γνώση και για το κακό υπομονή.
للخير يلزم العلم، وللشرّ يلزم الصبر.
Ija de kazar fierro de mashkar
A daughter to marry off is iron to chew.
Evlendirilecek kız, çiğnenecek demirdir.
Hija por casar, hierro por masticar.
בת להשיא היא ברזל ללעוס.
Une fille à marier, c'est du fer à mâcher.
Figlia da maritare, ferro da masticare.
Filha por casar, ferro por mastigar.
Κόρη για παντρειά, σίδερο για μάσημα.
بنت للتزويج حديد للمضغ.
La estreya ke le briya
May his star shine (a blessing / wish for good luck).
Yıldızı parlasın (hayır, şans dileği).
Que le brille su estrella (un buen deseo de suerte).
שכוכבו יזהיר (ברכה, איחול למזל טוב).
Que son étoile brille (un vœu de bonne chance).
Che la sua stella brilli (un augurio di buona fortuna).
Que a sua estrela brilhe (um desejo de boa sorte).
Το αστέρι του να λάμπει (ευχή για καλή τύχη).
ليسطع نجمه (دعاء بالحظ السعيد).
Yerros de kazados ke no sepan vizindados
The faults of married couples should not be known to the neighbors.
Evli çiftlerin kusurları komşular tarafından bilinmemelidir.
Los defectos de las parejas casadas no deben ser conocidos por los vecinos.
המגרעות של זוגות נשואים לא צריכות להיות ידועות לשכנים.
Les défauts des couples mariés ne doivent pas être connus des voisins.
I difetti delle coppie sposate non dovrebbero essere noti ai vicini.
As falhas dos casais não devem ser conhecidas pelos vizinhos.
Τα λάθη των παντρεμένων ζευγαριών δεν πρέπει να είναι γνωστά στους γείτονες.
لا ينبغي أن تكون أخطاء المتزوجين معروفة للجيران.
Fruta de oy, pan de ayer, karne de antiyer, vino de un anyo antes, azen el ombre sano
Today's fruit, yesterday's bread, the day-before-yesterday's meat and last year's wine make a man healthy.
Bugünün meyvesi, dünün ekmeği, dünden önceki günün eti ve geçen yılın şarabı insanı sağlıklı kılar.
La fruta de hoy, el pan de ayer, la carne del día anterior y el vino del año pasado hacen que un hombre sea saludable.
הפירות של היום, הלחם של אתמול, הבשר של היום הקודם והיין של השנה שעברה עושים את האדם בריא.
Les fruits d'aujourd' hui, le pain d'hier, la viande d'avant-hier et le vin de l'année dernière rendent un homme en bonne santé.
Il frutto di oggi, il pane di ieri, la carne del giorno prima di ieri e il vino dell'anno scorso rendono l'uomo sano.
A fruta de hoje, o pão de ontem, a carne de anteontem e o vinho do ano passado tornam um homem saudável.
Τα σημερινά φρούτα, το χθεσινό ψωμί, το προχθεσινό κρέας και το περσινό κρασί κάνουν έναν άνθρωπο υγιή.
فاكهة اليوم وخبز الأمس ولحم الأمس السابق ونبيذ العام الماضي تجعل الرجل بصحة جيدة.
Tiene savor de ashor
It has the taste of "ashor" (Ladino word; meaning unclear, possibly a traditional dish).
"Ashor" (Ladino kelimesi; belirsiz, muhtemelen geleneksel bir yemek anlamına gelir) tadına sahiptir.
Es una cepa de regiones cálidas, posee el sabor del sur de España.
יש לו טעם של "אשור" (מילת לאדינו; כלומר לא ברור, אולי מנה מסורתית).
Mais si non le goût, ça a le goût des autres Kinder.
Ha il sapore di "ashor" (parola ladina; che significa poco chiaro, forse un piatto tradizionale).
A bebida possui um sabor suave semelhante ao caramelo.
Έχει τη γεύση του "ashor" (λέξη Ladino, που σημαίνει ασαφές, πιθανώς ένα παραδοσιακό πιάτο).
وله قدره بسبب مذاق الليمون الخفيف
Pan es pan, vino es vino, tu te fuites, vino otro vino
Bread is bread, wine is wine; you left, another came.
Ekmek ekmektir, şarap şaraptır; sen gittin, bir başkası geldi.
Pan es pan, vino es vino; tú te fuiste, vino otro vino.
לחם הוא לחם, יין הוא יין; אתה הלכת, בא אחר.
Le pain est le pain, le vin est le vin ; tu es parti, un autre est venu.
Il pane è pane, il vino è vino; tu te ne sei andato, ne è venuto un altro.
Pão é pão, vinho é vinho; tu foste, veio outro.
Το ψωμί είναι ψωμί, το κρασί κρασί· εσύ έφυγες, ήρθε άλλος.
الخبز خبز والنبيذ نبيذ؛ ذهبتَ أنت وجاء آخر.
A la mujer paridera del aver se le apega
Wealth/good fortune sticks to a woman who bears many children.
Suzan bir Örgücü Kadın’ın yanına oturur.
- Si es SABOR FRESA, nos augura amor y buena fortuna, gracias a una mujer.
BBW מתייחס לאישה שהיא שמנה או בעלת עודף משקל.
La richesse/la bonne fortune tient à une femme qui porte beaucoup d'enfants.
Perché questo succede a una donna che
A CNN falou com uma mulher que estava lá
Πλούτος/καλή τύχη κολλάει σε μια γυναίκα που έχει πολλά παιδιά.
انها امرأة تقود جيوش الرجال.
No se si El Mashiah esta en el kamino,ma el azno suyo ya esta de kuando aki
I don't know if the Messiah is on the way, but his donkey has been here for a while.
Mesih yolda mı bilmiyorum ama eşeği bir süredir burada.
No sé si el Mesías está en camino, pero su burro ha estado aquí por un tiempo.
אני לא יודע אם המשיח בדרך, אבל החמור שלו נמצא כאן כבר זמן מה.
Je ne sais pas si le Messie est en route, mais son âne est ici depuis un moment.
Non so se il Messia stia arrivando, ma il suo asino è qui da un po'.
Não sei se o Messias está a caminho, mas seu burro está aqui há algum tempo.
Δεν ξέρω αν ο Μεσσίας είναι καθ 'οδόν, αλλά ο γάιδαρός του είναι εδώ αρκετό καιρό.
لا أعرف ما إذا كان المسيح في الطريق، لكن حماره كان هنا لفترة من الوقت.
La roza se seka la golor keda
The rose dries up, the fragrance remains.
Gül solar, kokusu kalır.
La rosa se seca, el olor queda.
הוורד מתייבש, הריח נשאר.
La rose se dessèche, le parfum reste.
La rosa si secca, il profumo resta.
A rosa seca, o cheiro fica.
Το τριαντάφυλλο ξεραίνεται, το άρωμα μένει.
الوردة تذبل والعطر يبقى.
Mas vale tadre ke nunka
Better late than never.
Geç olması hiç olmamasından daha iyidir.
El que no llora, no mama.
מוטב מאוחר מאשר אף פעם.
Mieux vaut tard que jamais.
Meglio tardi che mai.
Antes tarde do que nunca.
Κάλλιο αργά παρά ποτέ.
أن تصلَ متأخراً خيراً من أن لا تصل أبداً
La noche serra la puerta,demanyana la boka
Night closes the door, morning opens the mouth (at night people are quiet; in the morning, talk resumes).
Gece kapıyı kapatır, sabah ağzı açar (geceleri insanlar sessizdir; sabahları konuşma devam eder).
La noche cierra la puerta, la mañana abre la boca (por la noche la gente está tranquila; por la mañana, se reanuda la conversación).
הלילה סוגר את הדלת, הבוקר פותח את הפה (בלילה אנשים שקטים; בבוקר, הדיבורים מתחדשים).
La nuit ferme la porte, le matin ouvre la bouche (la nuit, les gens sont calmes ; le matin, la conversation reprend).
La notte chiude la porta, la mattina apre la bocca (di notte la gente tace, al mattino riprende a parlare).
A noite fecha a porta, a manhã abre a boca (à noite as pessoas ficam quietas; de manhã, a conversa recomeça).
Η νύχτα κλείνει την πόρτα, το πρωί ανοίγει το στόμα (τη νύχτα οι άνθρωποι είναι ήσυχοι, το πρωί, η συζήτηση συνεχίζεται).
يغلق الليل الباب، يفتح الصباح الفم (في الليل يكون الناس هادئين ؛ في الصباح، يستأنف الحديث).
De dizir fuego no se kema la boka
Saying "fire" doesn't burn the mouth.
“Ateş” demek ağzı yakmaz.
Decir "fuego" no quema la boca.
אמירת "אש" לא שורפת את הפה.
Dire « feu » ne brûle pas la bouche.
Dire "fuoco" non brucia la bocca.
Dizer "fogo" não queima a boca.
Το να λες "φωτιά" δεν καίει το στόμα.
قول "نار" لا يحرق الفم.
Ken no kaye no se alavanta
He who does not fall does not get up.
Düşmeyen kalkmaz.
Quien no cae no se levanta.
מי שלא נופל לא קם.
Qui ne tombe pas ne se relève pas.
Chi non cade non si rialza.
Quem não cai não se levanta.
Όποιος δεν πέφτει δεν σηκώνεται.
من لا يسقط لا ينهض.
Ken no tiene ermana no tiene nada
Whoever has no sister has nothing.
Kız kardeşi olmayanın hiçbir şeyi yoktur.
Quien no tiene hermana no tiene nada.
מי שאין לו אחות אין לו כלום.
Qui n'a pas de sœur n'a rien.
Chi non ha una sorella non ha niente.
Quem não tem irmã não tem nada.
Όποιος δεν έχει αδελφή δεν έχει τίποτα.
من لا أخت له لا شيء له.
Oygan tus oyidos lo ke dize tu boka
May your ears hear what your mouth says.
Kulakların ağzının söylediğini duysun.
Oigan tus oídos lo que dice tu boca.
שיישמעו אוזניך את מה שפיך אומר.
Que tes oreilles entendent ce que dit ta bouche.
Che le tue orecchie sentano ciò che dice la tua bocca.
Ouçam os teus ouvidos o que diz a tua boca.
Ας ακούνε τα αυτιά σου αυτό που λέει το στόμα σου.
لتسمع أذناك ما يقوله فمك.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageNew to Ladino Forever? Create account
We use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy