The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
Ni la esfuegra se aze madre ni la ermuera se aze ija
A mother-in-law doesn't become a mother, nor a daughter-in-law a daughter.
Mil kandelas no azen un sol
A thousand candles do not make a sun.
Bin mum bir güneş yapmaz.
Mil velas no hacen un sol.
אלף נרות אינם עושים שמש.
Mille chandelles ne font pas un soleil.
Mille candele non fanno un sole.
Mil velas não fazem um sol.
Χίλια κεριά δεν κάνουν έναν ήλιο.
ألف شمعة لا تصنع شمسًا.
El ke entra al banyo sin sudar no sale
Whoever enters the bathhouse does not leave without sweating.
Hamama giren terlemeden çıkmaz.
El que entra al baño no sale sin sudar.
מי שנכנס למרחץ לא יוצא בלי להזיע.
Qui entre au bain n'en sort pas sans avoir transpiré.
Chi entra nel bagno non esce senza aver sudato.
Quem entra no banho não sai sem suar.
Όποιος μπαίνει στο λουτρό δεν βγαίνει χωρίς να ιδρώσει.
من يدخل الحمّام لا يخرج دون أن يتعرق.
Nada se alkansa sin dolor
Nothing is achieved without pain.
Acı çekmeden hiçbir şeye ulaşılmaz.
Nada se alcanza sin dolor.
שום דבר לא מושג בלי כאב.
On n'obtient rien sans peine.
Niente si ottiene senza dolore.
Nada se alcança sem dor.
Τίποτα δεν κατακτάται χωρίς πόνο.
لا شيء يُنال بلا ألم.
La gana ke tengo de baylar, tienes tu de lavorar
The desire I have to dance, you should have to work.
Benim dans etme isteğim kadar sen çalışma isteği duymalısın.
Las ganas que tengo de bailar, tengas tú de trabajar.
הרצון שיש לי לרקוד, שיהיה לך לעבוד.
L'envie que j'ai de danser, puisses-tu l'avoir de travailler.
La voglia che ho di ballare, l'abbia tu di lavorare.
A vontade que tenho de dançar, tenhas tu de trabalhar.
Η όρεξη που έχω να χορέψω, ας την έχεις εσύ να δουλέψεις.
الرغبة التي لدي في الرقص، لتكن لديك في العمل.
Una puerta se serra i sien se avren
One door closes and a hundred open.
Bir kapı kapanır, yüz kapı açılır.
Una puerta se cierra y cien se abren.
דלת אחת נסגרת ומאה נפתחות.
Une porte se ferme et cent s'ouvrent.
Una porta si chiude e cento si aprono.
Uma porta fecha-se e cem abrem-se.
Μία πόρτα κλείνει και εκατό ανοίγουν.
باب واحد يُغلق ومئة تُفتح.
Tiempo pedrido nunka se topa
Lost time is never found.
Kaybolan zaman bir daha bulunmaz.
Tiempo perdido nunca se encuentra.
זמן אבוד לעולם לא נמצא.
Le temps perdu ne se retrouve jamais.
Il tempo perso non si ritrova mai.
Tempo perdido nunca se encontra.
Ο χαμένος χρόνος δεν βρίσκεται ποτέ.
الوقت الضائع لا يُوجد أبدًا.
Mirate, ke te mire El Dio
Look at yourself, so that God may look at you.
Kendine bak ki Tanrı sana baksın.
Mírate, que te mire Dios.
הבט בעצמך, שיביט בך אלוהים.
Regarde-toi, que Dieu te regarde.
Guardati, che Dio ti guardi.
Olha-te, para que Deus te olhe.
Κοίτα τον εαυτό σου, για να σε κοιτάξει ο Θεός.
انظر إلى نفسك ليراك الله.
Oy friyo amanyana kalor, el ijo mos salyo buen hamor
Cold today, heat tomorrow; our son has turned out good-humored.
Bugün soğuk, yarın sıcak; oğlumuz keyifli çıktı.
Hoy frío, mañana calor, el hijo nos salió de buen humor.
היום קר, מחר חם; בננו יצא במצב רוח טוב.
Froid aujourd'hui, chaleur demain ; notre fils est de bonne humeur.
Freddo oggi, caldo domani; nostro figlio è venuto di buon umore.
Hoje frio, amanhã calor; o filho saiu-nos de bom humor.
Σήμερα κρύο, αύριο ζέστη· ο γιος μας βγήκε με καλό κέφι.
اليوم برد وغدًا حرّ؛ وابننا خرج طيّب المزاج.
El ojo kome mas ke la boka
The eye eats more than the mouth.
Göz ağızdan çok yer.
El ojo come más que la boca.
העין אוכלת יותר מהפה.
L'œil mange plus que la bouche.
L'occhio mangia più della bocca.
O olho come mais do que a boca.
Το μάτι τρώει περισσότερο από το στόμα.
العين تأكل أكثر من الفم.
El ke no tiene ke azer se toma kon su mujer
He who has nothing to do quarrels with his wife.
İşi olmayan karısıyla kavga eder.
El que no tiene qué hacer se pelea con su mujer.
מי שאין לו מה לעשות מתקוטט עם אשתו.
Celui qui n'a rien à faire se dispute avec sa femme.
Chi non ha niente da fare litiga con la moglie.
Quem não tem o que fazer briga com a mulher.
Όποιος δεν έχει τι να κάνει τσακώνεται με τη γυναίκα του.
من ليس لديه ما يفعله يتشاجر مع زوجته.
El tiempo vale mas ke la moneda
Time is worth more than money.
Zaman paradan değerlidir.
El tiempo vale más que la moneda.
זמן שווה יותר מכסף.
Le temps vaut plus que l'argent.
Il tempo vale più del denaro.
O tempo vale mais do que o dinheiro.
Ο χρόνος αξίζει περισσότερο από το χρήμα.
الوقت أغلى من المال.
El pan tugerto la lumbre lo enderecha
The fire straightens crooked bread.
Ateş eğri büğrü ekmeği düzeltir.
El fuego endereza el pan torcido.
האש מיישרת לחם עקום.
Le feu redresse le pain tordu.
Il fuoco raddrizza il pane storto.
O fogo endireita o pão torto.
Η φωτιά ισιώνει το στραβό ψωμί.
تقوّم النار الخبز الملتوي.
El melon i la mujer son muy kolay a eskojer, ama el karpuz i el ombre no son
Melon and woman are very easy to choose, but watermelon and man are not.
Kavun ile kadını seçmek çok kolaydır, ama karpuz ile erkeği seçmek öyle değildir.
El melón y la mujer son muy fáciles de escoger, pero la sandía y el hombre no.
קל מאוד לבחור מלון ואישה, אבל אבטיח וגבר – לא.
Le melon et la femme sont très faciles à choisir, mais la pastèque et l'homme ne le sont pas.
Il melone e la donna sono molto facili da scegliere, ma l'anguria e l'uomo no.
O melão e a mulher são muito fáceis de escolher, mas a melancia e o homem não.
Το πεπόνι και η γυναίκα είναι πολύ εύκολο να επιλεγούν, αλλά το καρπούζι και ο άντρας όχι.
الشمام والمرأة سهلان في الاختيار، أما البطيخ والرجل فلا.
No importa las veses ke te kayes, si no las veses ke te levantes
It does not matter how many times you fall, but how many times you get up.
Kaç kere düştüğün değil, kaç kere kalktığın önemlidir.
No importa las veces que te caigas, sino las veces que te levantes.
לא חשוב כמה פעמים נפלת, אלא כמה פעמים קמת.
Peu importe le nombre de fois où tu tombes, mais le nombre de fois où tu te relèves.
Non importa quante volte cadi, ma quante volte ti rialzi.
Não importa as vezes que caias, mas as vezes que te levantes.
Δεν έχει σημασία πόσες φορές πέφτεις, αλλά πόσες φορές σηκώνεσαι.
ليس المهم كم مرة سقطت، بل كم مرة نهضت.
No te echez al pozo kon la kuedra de otroz - Kedaz en el pozo
Do not throw yourself into the well with another's rope, or you will stay in the well.
Başkasının ipiyle kuyuya inme, kuyuda kalırsın.
No te eches al pozo con la cuerda de otros: te quedarás en el pozo.
אל תיכנס לבור עם החבל של אחרים – תישאר בבור.
Ne te jette pas dans le puits avec la corde d'autrui : tu resteras dans le puits.
Non gettarti nel pozzo con la corda degli altri: resterai nel pozzo.
Não te lances ao poço com a corda dos outros: ficarás no poço.
Μη ρίχνεσαι στο πηγάδι με το σχοινί των άλλων· θα μείνεις στο πηγάδι.
لا تنزل إلى البئر بحبل غيرك، فستبقى في البئر.
Ambre i friyo entregan al ombre al enemigo
Hunger and cold deliver a man into the hands of the enemy.
Açlık ve soğuk insanı düşmanın eline teslim eder.
El hambre y el frío entregan al hombre en manos del enemigo.
רעב וקור מוסרים את האדם לידי האויב.
La faim et le froid livrent l'homme aux mains de l'ennemi.
La fame e il freddo consegnano l'uomo nelle mani del nemico.
A fome e o frio entregam o homem nas mãos do inimigo.
Η πείνα και το κρύο παραδίδουν τον άνθρωπο στα χέρια του εχθρού.
الجوع والبرد يسلّمان الإنسان إلى يد العدوّ.
El Dio ke moz guadre de kaza i de ora mala
May God keep us safe at home and from the evil hour.
Tanrı bizi evde ve kötü saatten korusun.
Que Dios nos guarde en casa y de la hora mala.
שאלוהים ישמור עלינו בבית ומשעה רעה.
Que Dieu nous garde à la maison et de l'heure mauvaise.
Che Dio ci protegga in casa e dall'ora cattiva.
Que Deus nos guarde em casa e da hora má.
Ο Θεός να μας φυλάει στο σπίτι και από την κακιά ώρα.
ليحفظنا الله في البيت ومن الساعة السيئة.
Ninguno ke no manke de su kaza
No one who is not missing from his own home.
Evinden eksik olmayan kimse yoktur.
Ninguno que no falte de su casa.
אין מי שלא חסר מביתו.
Personne qui ne manque de chez soi.
Nessuno che non manchi dalla propria casa.
Ninguém que não falte da sua casa.
Κανείς που να μη λείπει από το σπίτι του.
لا أحد إلا ويفتقد في بيته.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageNew to Ladino Forever? Create account
We use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy