The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
Dime ken es tu amigo i te dire ken sos tu
Tell me who your friend is and I will tell you who you are.
Poko saver, poko mal tener
The less you know, the less trouble you have.
Az bilen, az dert çeker.
Poco saber, poco mal tener.
מעט ידיעה, מעט רע.
Peu savoir, peu de mal.
Poco sapere, poco male.
Pouco saber, pouco mal ter.
Λίγη γνώση, λίγο κακό.
قليل العلم قليل الشر.
Tiene la mano muy avierta
He has a very open hand.
Eli çok açıktır.
Tiene la mano muy abierta.
ידו פתוחה מאוד.
Il a la main très ouverte.
Ha la mano molto aperta.
Tem a mão muito aberta.
Έχει πολύ ανοιχτό χέρι.
يده مفتوحة جدًا.
Ken tiene kolcha i no se kuvija, no es de agedear.
A person who has a quilt but won't use it deserves no pity.
Yorganı olup da örtünmeyene acınmaz.
Una persona que tiene una colcha pero no la usa no merece ninguna compasión.
אדם שיש לו שמיכה אך אינו משתמש בה, אינו ראוי לרחמים.
Une personne qui possède une couette mais ne l’utilise pas ne mérite aucune pitié.
Una persona che possiede una trapunta ma non la usa non merita alcuna pietà.
Uma pessoa que tem uma colcha, mas não a usa, não merece pena.
Ένας άνθρωπος που έχει πάπλωμα αλλά δεν το χρησιμοποιεί, δεν αξίζει οίκτο.
من يملك لحافاً ولا يستخدمه لا يستحق الشفقة.
La moneda tapa la korkova
Money covers the hump.
Para kamburu örter.
La moneda tapa la joroba.
הכסף מכסה את הגיבנת.
L'argent cache la bosse.
Il denaro copre la gobba.
O dinheiro cobre a corcunda.
Το χρήμα κρύβει τη καμπούρα.
المال يستر السنام.
La bien kazada es la ke no tiene ni esfuegra ni kunyada
The happily married woman is the one who has neither a mother-in-law nor a sister-in-law.
İyi evlenmiş kadın, ne kayınvalidesi ne görümcesi olandır.
La bien casada es la que no tiene ni suegra ni cuñada.
הנשואה היטב היא זו שאין לה חמות ולא גיסה.
La bien mariée est celle qui n'a ni belle-mère ni belle-sœur.
La ben sposata è quella che non ha né suocera né cognata.
A bem casada é a que não tem nem sogra nem cunhada.
Η καλοπαντρεμένη είναι αυτή που δεν έχει ούτε πεθερά ούτε κουνιάδα.
المتزوجة جيدًا هي التي لا حماة لها ولا سلفة.
La verdad es el ijo del Dio, la mentira es ija del diavlo
Truth is the son of God; the lie is the daughter of the devil.
Gerçek Tanrı'nın oğludur, yalan şeytanın kızıdır.
La verdad es el hijo de Dios, la mentira es hija del diablo.
האמת היא בן האלוהים, השקר הוא בת השטן.
La vérité est le fils de Dieu, le mensonge est la fille du diable.
La verità è il figlio di Dio, la menzogna è la figlia del diavolo.
A verdade é o filho de Deus, a mentira é a filha do diabo.
Η αλήθεια είναι ο γιος του Θεού, το ψέμα είναι η κόρη του διαβόλου.
الحقيقة ابن الله والكذبة ابنة الشيطان.
Kuando da el padre da al ijo, riye el padre riye el ijo i kuando da el ijo al padre yora el ijo yora el padre
When the father gives to the son, the father laughs and the son laughs; and when the son gives to the father, the son cries and the father cries.
Baba oğula verince baba güler, oğul güler; oğul babaya verince oğul ağlar, baba ağlar.
Cuando da el padre al hijo, ríe el padre y ríe el hijo, y cuando da el hijo al padre, llora el hijo y llora el padre.
כשהאב נותן לבן, האב צוחק והבן צוחק; וכשהבן נותן לאב, הבן בוכה והאב בוכה.
Quand le père donne au fils, le père rit et le fils rit ; et quand le fils donne au père, le fils pleure et le père pleure.
Quando il padre dà al figlio, il padre ride e il figlio ride; e quando il figlio dà al padre, il figlio piange e il padre piange.
Quando o pai dá ao filho, o pai ri e o filho ri; e quando o filho dá ao pai, o filho chora e o pai chora.
Όταν ο πατέρας δίνει στον γιο, γελά ο πατέρας και γελά ο γιος· κι όταν ο γιος δίνει στον πατέρα, κλαίει ο γιος και κλαίει ο πατέρας.
حين يعطي الأب ابنه يضحك الأب ويضحك الابن، وحين يعطي الابن أباه يبكي الابن ويبكي الأب.
Si te kayes siete vezes, alevantate ocho
If you fall seven times, get up eight.
Yedi kere düşersen sekiz kere kalk.
Si te caes siete veces, levántate ocho.
אם נפלת שבע פעמים, קום שמונה.
Si tu tombes sept fois, relève-toi huit.
Se cadi sette volte, rialzati otto.
Se caíres sete vezes, levanta-te oito.
Αν πέσεις επτά φορές, σήκω οκτώ.
إن سقطت سبع مرات فانهض ثماني.
No ay amigo en el mundo mas ke la madre
There is no friend in the world but the mother.
Dünyada anneden başka dost yoktur.
No hay amigo en el mundo más que la madre.
אין חבר בעולם מלבד האם.
Il n'y a pas d'ami au monde sauf la mère.
Non c'è amico al mondo se non la madre.
Não há amigo no mundo senão a mãe.
Δεν υπάρχει φίλος στον κόσμο εκτός από τη μάνα.
لا صديق في العالم إلا الأم.
No te burles del d'enfrente, ke te viene a la kavesa
Do not mock the one across from you, for it will come to your head.
Karşındakiyle alay etme, başına gelir.
No te burles del de enfrente, que te viene a la cabeza.
אל תלעג לזה שמולך, כי זה יבוא על ראשך.
Ne te moque pas de celui d'en face, car cela te retombera sur la tête.
Non prendere in giro quello di fronte, perché ti ricadrà in testa.
Não zombes do da frente, que te cai na cabeça.
Μην κοροϊδεύεις τον απέναντι, γιατί θα έρθει στο κεφάλι σου.
لا تسخر من الذي أمامك، فسيقع على رأسك.
La mujer puede trokar la kolor de su pelo, ama nunka no puede trokar el karakter de su selo
A woman can change the color of her hair, but she can never change the character of her jealousy.
Kadın saçının rengini değiştirebilir, ama kıskançlığının karakterini asla değiştiremez.
La mujer puede cambiar el color de su pelo, pero nunca puede cambiar el carácter de sus celos.
אישה יכולה לשנות את צבע שערה, אך לעולם לא תוכל לשנות את אופי קנאתה.
La femme peut changer la couleur de ses cheveux, mais jamais le caractère de sa jalousie.
La donna può cambiare il colore dei capelli, ma non potrà mai cambiare il carattere della sua gelosia.
A mulher pode mudar a cor do cabelo, mas nunca poderá mudar o carácter do seu ciúme.
Η γυναίκα μπορεί να αλλάξει το χρώμα των μαλλιών της, αλλά ποτέ δεν μπορεί να αλλάξει τον χαρακτήρα της ζήλιας της.
المرأة تستطيع أن تغيّر لون شعرها، لكنها لا تستطيع أبدًا أن تغيّر طبع غيرتها.
El korason es de vidro, si se rompe no se adova
The heart is made of glass; if it breaks, it cannot be mended.
Kalp camdandır, kırılırsa onarılmaz.
El corazón es de vidrio, si se rompe no se arregla.
הלב עשוי זכוכית, אם הוא נשבר אי אפשר לתקנו.
Le cœur est en verre, s'il se brise il ne se répare pas.
Il cuore è di vetro, se si rompe non si aggiusta.
O coração é de vidro, se se quebra não se conserta.
Η καρδιά είναι από γυαλί, αν σπάσει δεν διορθώνεται.
القلب من زجاج، إن انكسر لا يُصلَح.
Todo pasa la mancha keda
Everything passes, the stain remains.
Her şey geçer, leke kalır.
Todo pasa, la mancha queda.
הכול עובר, הכתם נשאר.
Tout passe, la tache reste.
Tutto passa, la macchia resta.
Tudo passa, a mancha fica.
Όλα περνούν, ο λεκές μένει.
كل شيء يمر والبقعة تبقى.
Azno kon oro alkansa todo
A donkey with gold reaches everything.
Altın yüklü eşek her şeye ulaşır.
Asno con oro alcanza todo.
חמור עם זהב משיג הכול.
Un âne chargé d'or atteint tout.
Asino con l'oro raggiunge tutto.
Burro com ouro alcança tudo.
Γάιδαρος με χρυσό τα καταφέρνει όλα.
الحمار المحمّل بالذهب يبلغ كل شيء.
Luz de la kaye oskuridad de la kaza
Light in the street, darkness in the house.
Sokakta ışık, evde karanlık.
Luz de la calle, oscuridad de la casa.
אור ברחוב, חושך בבית.
Lumière dans la rue, obscurité à la maison.
Luce di strada, buio di casa.
Luz da rua, escuridão da casa.
Φως στον δρόμο, σκοτάδι στο σπίτι.
نور في الشارع وظلام في البيت.
La mujer es komo la uva, si la miraz bueno se aze vino i si no la miraz bueno se aze vinagre
A woman is like a grape: if you treat her well she becomes wine, and if you do not treat her well she becomes vinegar.
Kadın üzüm gibidir; iyi bakarsan şarap olur, iyi bakmazsan sirke olur.
La mujer es como la uva: si la cuidas bien se hace vino, y si no la cuidas bien se hace vinagre.
אישה היא כמו ענבים: אם תשמור עליה היטב היא הופכת ליין, ואם לא תשמור עליה היטב היא הופכת לחומץ.
La femme est comme le raisin : si tu la traites bien, elle devient du vin, et si tu ne la traites pas bien, elle devient du vinaigre.
La donna è come l'uva: se la tratti bene diventa vino, e se non la tratti bene diventa aceto.
A mulher é como a uva: se a tratares bem, torna-se vinho, e se não a tratares bem, torna-se vinagre.
Η γυναίκα είναι σαν το σταφύλι: αν τη φροντίσεις καλά γίνεται κρασί, κι αν δεν τη φροντίσεις καλά γίνεται ξίδι.
المرأة كالعنب: إن أحسنت معاملتها صارت نبيذًا، وإن لم تحسن معاملتها صارت خلًا.
Ermozura de mujer no enrikese al ombre
A woman's beauty does not enrich a man.
Kadının güzelliği erkeği zengin etmez.
La hermosura de la mujer no enriquece al hombre.
יופייה של אישה לא מעשיר את הגבר.
La beauté d'une femme n'enrichit pas l'homme.
La bellezza di una donna non arricchisce l'uomo.
A beleza da mulher não enriquece o homem.
Η ομορφιά της γυναίκας δεν πλουτίζει τον άντρα.
جمال المرأة لا يُغني الرجل.
De la mujer i del vizino nada no keda guadrado
From a wife and a neighbor, nothing stays hidden.
Karıdan ve komşudan hiçbir şey saklı kalmaz.
De la mujer y del vecino nada queda guardado.
מהאישה ומהשכן שום דבר לא נשאר חבוי.
De la femme et du voisin rien ne reste caché.
Dalla moglie e dal vicino nulla resta nascosto.
Da mulher e do vizinho nada fica guardado.
Από τη γυναίκα και τον γείτονα τίποτα δεν μένει κρυφό.
لا شيء يبقى مخفيًا عن الزوجة والجار.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageNew to Ladino Forever? Create account
We use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy