The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
La tierra vale tanto, komo el ombre ke la lavora
The land is worth as much as the man who works it.
Arazi, onu işleyen adam kadar değerlidir.
La tierra vale tanto como el hombre que la trabaja.
האדמה שווה כמו האיש שעובד אותה.
La terre vaut autant que l'homme qui la travaille.
La terra vale quanto l'uomo che la lavora.
A terra vale tanto quanto o homem que a trabalha.
Η γη αξίζει όσο και ο άνθρωπος που την καλλιεργεί.
الأرض تساوي بقدر الرجل الذي يعمل فيها.
Lentejas... Si keres las komes i si no las deshas
Lentils... if you want, you eat them, and if not, you leave them (take it or leave it).
Mercimek... istersen yersin, yemezsen bırakırsın (al ya da bırak).
Lentejas… si quieres, te las comes, y si no, las dejas (lo tomas o lo dejas).
עדשים... אם אתה רוצה, אתה אוכל אותם, ואם לא, אתה משאיר אותם (קח את זה או עזוב את זה).
Lentilles… si tu veux, tu les manges, et sinon, tu les laisses (à prendre ou à laisser).
Le lenticchie... se vuoi, le mangi e se no le lasci (le prendi o le lasci).
Lentilhas... se quiser, você come, e se não, deixa (pega ou deixa).
Φακές... αν θέλετε, τις τρώτε, και αν όχι, τις αφήνετε (πάρτε το ή αφήστε το).
العدس... إذا كنت تريد، يمكنك أكلها، وإذا لم يكن كذلك، يمكنك تركها (خذها أو اتركها).
El korason no esta siempre de akordo kon el meoyo
The heart is not always in agreement with the brain.
Kalp her zaman beyinle aynı fikirde değildir.
El corazón no siempre está de acuerdo con el cerebro.
הלב לא תמיד מסכים עם המוח.
Le cœur n'est pas toujours en accord avec le cerveau.
Il cuore non è sempre in accordo con il cervello.
O coração nem sempre está de acordo com o cérebro.
Η καρδιά δεν είναι πάντα σε συμφωνία με τον εγκέφαλο.
لا يتفق القلب دائمًا مع الدماغ.
Al enemigo azelo amigo
Turn the enemy into a friend.
Düşmanı dost et.
Haz del enemigo un amigo.
עשה את האויב לידיד.
Fais de l'ennemi un ami.
Trasforma il nemico in amico.
Faz do inimigo um amigo.
Κάνε τον εχθρό φίλο.
اجعل العدوّ صديقًا.
El Dio aprova a los buenos a padre aresentado da ijo alokado
God tests the good: to a settled father he gives a crazy son.
Tanrı iyileri sınar: oturaklı bir babaya çılgın bir evlat verir.
Dios pone a prueba a los buenos: a un padre sensato le da un hijo loco.
אלוהים בוחן את הטובים: לאב מיושב בדעתו הוא נותן בן מטורף.
Dieu éprouve les bons : à un père rangé, il donne un fils fou.
Dio mette alla prova i buoni: a un padre posato dà un figlio matto.
Deus põe à prova os bons: a um pai ajuizado dá um filho louco.
Ο Θεός δοκιμάζει τους καλούς: σε έναν ήρεμο πατέρα δίνει έναν τρελό γιο.
الله يمتحن الصالحين: يعطي الأب الرزين ابنًا مجنونًا.
El ke da un groshiziko tanye el chufletiko
He who gives a little coin plays the little whistle (he who pays calls the tune).
Parayı veren düdüğü çalar.
El que da una monedita toca el pito (quien paga manda).
מי שנותן מטבע קטן מנגן בחליל הקטן (מי שמשלם קובע).
Celui qui donne une petite pièce joue du petit sifflet (qui paie commande).
Chi dà una monetina suona il fischietto (chi paga comanda).
Quem dá uma moedinha toca o apito (quem paga manda).
Όποιος δίνει ένα νομισματάκι παίζει τη σφυρίχτρα (όποιος πληρώνει διατάζει).
من يعطي قطعة نقد صغيرة ينفخ في الصفّارة (من يدفع هو من يأمر).
Moz izo hadras i baranas
He made us into rags and tatters (ruined us). (uncertain)
Bizi paçavra ve lime lime etti (mahvetti).
Nos hizo harapos y jirones (nos arruinó).
הוא עשה מאתנו סמרטוטים וקרעים (הרס אותנו).
Il nous a mis en haillons et en lambeaux (il nous a ruinés).
Ci ha ridotti a stracci e brandelli (ci ha rovinati).
Fez de nós trapos e farrapos (arruinou-nos).
Μας έκανε κουρέλια και κομμάτια (μας κατέστρεψε).
جعلنا خِرَقًا وأشلاء (دمّرنا).
Los lokos i los ninyos dizen la verdad
Fools and children tell the truth.
Aptallar ve çocuklar doğruyu söyler.
Los tontos y los niños dicen la verdad.
שוטים וילדים אומרים את האמת.
Les fous et les enfants disent la vérité.
Gli sciocchi e i bambini dicono la verità.
Tolos e crianças dizem a verdade.
Οι ανόητοι και τα παιδιά λένε την αλήθεια.
الحمقى والأطفال يقولون الحقيقة.
Toka oro se le aze lodo
Whatever he touches, gold turns to mud.
Neye dokunursa altın çamura döner.
Lo que sea que toque, el oro se convierte en barro.
לא משנה במה הוא נוגע, הזהב הופך לבוץ.
Quoi qu'il touche, l'or se transforme en boue.
Qualunque cosa tocchi, l'oro si trasforma in fango.
O que quer que ele toque, o ouro se transforma em lama.
Ο, τι κι αν αγγίξει, το χρυσάφι γίνεται λάσπη.
أيًا كان ما يلمسه، يتحول الذهب إلى طين.
De tal palo tala estiya, de tal padre tal ijo
From such a tree, such a splinter; like father, like son.
Böyle bir ağaçtan, böyle bir kıymık; baba gibi, oğul gibi.
De tal árbol, tal astilla; como padre, como hijo.
מעץ כזה, כזה קיסם; כמו אבא, כמו בן.
D'un tel arbre, d'une telle écharde ; comme père, comme fils.
Da un tale albero, una tale scheggia; come padre, come figlio.
De tal árvore, tal lasca; como pai, como filho.
Από ένα τέτοιο δέντρο, μια τέτοια θραύση, σαν πατέρας, σαν γιος.
من مثل هذه الشجرة، مثل هذه الشظية ؛ مثل الأب، مثل الابن.
El lovo i la oveja viyenen en konseja
The wolf and the sheep come together in council.
Kurt ve koyun konseyde bir araya gelir.
El lobo y la oveja se unen en consejo.
הזאב והכבשים מתאחדים במועצה.
Le loup et le mouton se réunissent en conseil.
Il lupo e la pecora si riuniscono in consiglio.
O lobo e as ovelhas se reúnem em conselho.
Ο λύκος και το πρόβατο συναντιούνται σε συμβούλιο.
يجتمع الذئب والخراف معًا في المجلس.
La kaza no save ni riko ni prove
The house knows neither rich nor poor.
Ev ne zengini ne de fakiri tanıyor.
La casa no conoce ni ricos ni pobres.
הבית יודע לא עשיר ולא עני.
La maison ne connaît ni riche ni pauvre.
La casa non conosce né ricchi né poveri.
A casa não conhece ricos nem pobres.
Το σπίτι δεν γνωρίζει ούτε πλούσιους ούτε φτωχούς.
المنزل لا يعرف الأغنياء ولا الفقراء.
El ke bien te kere te aze yorar
He who loves you well makes you cry (tough love).
Seni gerçekten seven seni ağlatır (sert sevgi).
Quien bien te quiere te hará llorar.
מי שאוהב אותך באמת גורם לך לבכות (אהבה קשוחה).
Celui qui t'aime bien te fait pleurer (qui aime bien châtie bien).
Chi ti vuole bene ti fa piangere (chi ama bene castiga bene).
Quem bem te quer faz-te chorar.
Όποιος σε αγαπά σε κάνει να κλαις (όποιος αγαπά, παιδεύει).
من يحبّك حقًّا يُبكيك (القسوة من المحبّة).
Kada gayna kanta en su gaynero
Every hen crows in her own henhouse.
Her tavuk kendi kümesinde öter.
Cada gallina canta en su propio gallinero.
כל תרנגולת עורבת בלול שלה.
Chaque poule chante dans son propre poulailler.
Ogni gallina canta nel suo pollaio.
Cada galinha canta no seu próprio galinheiro.
Κάθε κότα λαλεί στο δικό της κοτέτσι.
كل دجاجة تصيح في بيت الدجاج الخاص بها.
Sin disiplina no ay milizina
There's no medicine without discipline.
Disiplin olmadan ilaç olmaz.
No hay medicina sin disciplina.
אין תרופה ללא משמעת.
Il n'y a pas de médecine sans discipline.
Non c'è medicina senza disciplina.
Não há remédio sem disciplina.
Δεν υπάρχει φάρμακο χωρίς πειθαρχία.
لا يوجد دواء بدون انضباط.
No lo yames yerno fista ke tenga el aniyo en el dedo
Do not call him a son in law till he has the ring on his finger.
Parmağında yüzük olana kadar ona damat deme.
No lo llames yerno hasta que tenga el anillo en su dedo.
אל תקראו לו חתן עד שהטבעת תהיה על אצבעו.
Ne l'appelez pas beau-fils tant qu'il n'a pas la bague au doigt.
Non chiamarlo genero finché non ha l'anello al dito.
Não o chame de genro até que ele tenha o anel no dedo.
Μην τον αποκαλέσεις γαμπρό μέχρι να έχει το δαχτυλίδι στο δάχτυλό του.
لا تدعوه صهراً حتى يضع الخاتم في إصبعه.
El Dio ke moz guadre de vizino malo i de ayre de burako
May God protect us from a bad neiighbour and from a draught.
Tanrı bizi kötü bir komşudan ve cereyandan korusun.
Que Dios nos proteja de un mal vecino y de una corriente de aire.
שאלוהים יגן עלינו מפני שכנות גרועה ומפני רוח פרצים.
Que Dieu nous protège d'un mauvais voisin et d'un courant d'air.
Che Dio ci protegga da un cattivo vicino e da una corrente d'aria.
Que Deus nos proteja de um mau vizinho e de uma corrente de ar.
Είθε ο Θεός να μας προστατεύει από έναν κακό γείτονα και από ένα ρεύμα.
الله يحمينا من جار سيء ومن تيار.
Pan i kezo i la kara riente
Bread and cheese and a smiling face.
Ekmek, peynir ve gülen bir yüz.
Pan y queso y una cara sonriente.
לחם וגבינה ופרצוף מחייך.
Du pain, du fromage et un visage souriant.
Pane e formaggio e un viso sorridente.
Pão e queijo e um rosto sorridente.
Ψωμί και τυρί και χαμογελαστό πρόσωπο.
الخبز والجبن ووجه مبتسم.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageNew to Ladino Forever? Create account
We use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy