Ladino proverbs

When the cat is away from home, the mice start to dance.

Kedi evden uzaktayken fareler dans etmeye başlar.

Cuando el gato está fuera de casa, los ratones comienzan a bailar.

כשהחתול רחוק מהבית, העכברים מתחילים לרקוד.

Lorsque le chat est loin de chez lui, les souris se mettent à danser.

Quando il gatto è lontano da casa, i topi iniziano a ballare.

Quando o gato está longe de casa, os ratos começam a dançar.

Όταν η γάτα λείπει από το σπίτι, τα ποντίκια αρχίζουν να χορεύουν.

عندما تكون القطة خارج المنزل، تبدأ الفئران في الرقص.

Better bread with love than a hen with sorrow.

Sevgiyle ekmek, kederli bir tavuktan daha iyidir.

Mejor pan con amor que una gallina con dolor.

עדיף לחם באהבה מאשר תרנגולת בצער.

Meilleur pain avec amour qu'une poule avec chagrin.

Meglio il pane con amore che una gallina con dolore.

Melhor pão com amor do que uma galinha com tristeza.

Καλύτερο ψωμί με αγάπη παρά μια κότα με θλίψη.

خبز أفضل مع الحب من دجاجة مع الحزن.

Dress according to custom, eat according to taste.

Geleneklere göre giyinin, damak tadınıza göre yiyin.

Vístete según la costumbre, come según el gusto.

להתלבש לפי המנהג, לאכול לפי הטעם.

Habillez-vous selon vos habitudes, mangez selon vos goûts.

Vestirsi secondo consuetudine, mangiare secondo gusto.

Vista-se de acordo com o costume, coma de acordo com o gosto.

Ντυθείτε σύμφωνα με το έθιμο, φάτε σύμφωνα με το γούστο σας.

ارتدِ الملابس حسب العادة، وتناول الطعام حسب الذوق.

Saying "fire" doesn't burn the mouth.

“Ateş” demek ağzı yakmaz.

Decir "fuego" no quema la boca.

אמירת "אש" לא שורפת את הפה.

Dire « feu » ne brûle pas la bouche.

Dire "fuoco" non brucia la bocca.

Dizer "fogo" não queima a boca.

Το να λες "φωτιά" δεν καίει το στόμα.

قول "نار" لا يحرق الفم.

Raw meat maybe, raw fish never.

Çiğ et belki, çiğ balık asla.

Carne cruda tal vez, pescado crudo nunca.

בשר נא אולי, דג נא לעולם לא.

La viande crue peut-être, le poisson cru jamais.

Carne cruda forse, pesce crudo mai.

Carne crua talvez, peixe cru nunca.

Ωμό κρέας ίσως, ωμό ψάρι ποτέ.

اللحوم النيئة ربما، والأسماك النيئة أبدا.

If there is nothing in the mouth, let there be something in the pocket.

Ağızda bir şey yoksa, cepte bir şey olsun.

Si no hay nada en la boca, deja que haya algo en el bolsillo.

אם אין כלום בפה, שיהיה משהו בכיס.

S'il n'y a rien dans la bouche, qu'il y ait quelque chose dans la poche.

Se non c'è niente in bocca, lascia che ci sia qualcosa nella tasca.

Se não houver nada na boca, que haja algo no bolso.

Αν δεν υπάρχει τίποτα στο στόμα, ας υπάρχει κάτι στην τσέπη.

إذا لم يكن هناك شيء في الفم، فليكن هناك شيء في الجيب.

Whoever scratches himself with his own hands should not cry out (if you do it yourself, don't complain).

Kendi elleriyle kaşınan feryat etmemeli (kendin yaptıysan şikâyet etme).

Quien se rasca con sus propias manos no debe llorar (si lo hiciste tú mismo, no te quejes).

מי שמגרד את עצמו בידיו שלא יבכה (אם עשית זאת בעצמך, אל תתלונן).

Celui qui se gratte de ses propres mains ne doit pas pleurer (si tu l'as fait toi-même, ne te plains pas).

Chi si gratta con le proprie mani non pianga (se l'hai fatto tu, non lamentarti).

Quem se coça com as próprias mãos não deve chorar (se foste tu a fazê-lo, não te queixes).

Όποιος ξύνεται με τα δικά του χέρια ας μην κλαίει (αν το έκανες μόνος σου, μην παραπονιέσαι).

من يحكّ نفسه بيديه فلا يبكِ (إن فعلتَه بنفسك فلا تشتكِ).

When the blind man's eyes are opened, he breaks his cane (the ungrateful forget what helped them).

Kör gözleri açılınca değneğini kırar (nankör, kendine yardım edeni unutur).

Cuando se le abren los ojos al ciego, rompe su bastón (el ingrato olvida lo que le ayudó).

כשנפקחות עיני העיוור הוא שובר את מקלו (כפוי הטובה שוכח את מי שעזר לו).

Quand les yeux de l'aveugle s'ouvrent, il casse sa canne (l'ingrat oublie ce qui l'a aidé).

Quando gli occhi del cieco si aprono, spezza il suo bastone (l'ingrato dimentica chi lo ha aiutato).

Quando se abrem os olhos ao cego, ele parte a bengala (o ingrato esquece quem o ajudou).

Όταν ανοίξουν τα μάτια του τυφλού, σπάει το μπαστούνι του (ο αχάριστος ξεχνά όποιον τον βοήθησε).

حين تنفتح عينا الأعمى يكسر عصاه (الجاحد ينسى من ساعده).

Whoever dares gets a husband and a home; whoever doesn't, stays at home (fortune favors the bold).

Cesaret eden koca ve ev sahibi olur, etmeyen evde kalır (talih cesurdan yanadır).

Quien se atreve consigue marido y casa; quien no, se queda en casa (la fortuna ayuda a los audaces).

מי שמעזה מקבלת בעל ובית, ומי שלא – נשארת בבית (המזל לצד האמיצים).

Qui ose obtient un mari et un foyer, qui n'ose pas reste à la maison (la fortune sourit aux audacieux).

Chi osa prende marito e casa, chi non osa resta in casa (la fortuna aiuta gli audaci).

Quem se atreve arranja marido e casa; quem não, fica em casa (a sorte protege os audazes).

Όποια τολμά παίρνει άντρα και σπίτι, όποια όχι μένει στο σπίτι (η τύχη βοηθά τους τολμηρούς).

من تجرؤ تنال زوجًا وبيتًا، ومن لا تجرؤ تبقى في البيت (الحظ يحالف الجريء).

A curse without reason goes back to its master.

Sebepsiz bir lanet, efendisine geri döner.

Una maldición sin razón se remonta a su amo.

קללה ללא סיבה חוזרת לאדונה.

Une malédiction sans raison revient à son maître.

Una maledizione senza motivo torna al suo padrone.

Uma maldição sem razão volta para o seu mestre.

Μια κατάρα χωρίς λόγο επιστρέφει στον αφέντη της.

تعود اللعنة دون سبب إلى سيدها.

The faults of married couples should not be known to the neighbors.

Evli çiftlerin kusurları komşular tarafından bilinmemelidir.

Los defectos de las parejas casadas no deben ser conocidos por los vecinos.

המגרעות של זוגות נשואים לא צריכות להיות ידועות לשכנים.

Les défauts des couples mariés ne doivent pas être connus des voisins.

I difetti delle coppie sposate non dovrebbero essere noti ai vicini.

As falhas dos casais não devem ser conhecidas pelos vizinhos.

Τα λάθη των παντρεμένων ζευγαριών δεν πρέπει να είναι γνωστά στους γείτονες.

لا ينبغي أن تكون أخطاء المتزوجين معروفة للجيران.

He who starts drinking doesn't count the glasses.

İçmeye başlayan bardakları saymaz.

El que empieza a beber no cuenta los vasos.

מי שמתחיל לשתות לא סופר את הכוסות.

Celui qui commence à boire ne compte pas les verres.

Chi inizia a bere non conta i bicchieri.

Quem começa a beber não conta os copos.

Αυτός που αρχίζει να πίνει δεν μετράει τα ποτήρια.

من يبدأ بالشرب لا يحسب الكؤوس.

The wise one is he who learns something from every person.

Bilge kişi, her insandan bir şeyler öğrenen kişidir.

El sabio es aquel que aprende algo de cada persona.

החכם הוא זה שלומד משהו מכל אדם.

Le sage est celui qui apprend quelque chose de chaque personne.

Il saggio è colui che impara qualcosa da ogni persona.

O sábio é aquele que aprende algo de cada pessoa.

Ο σοφός είναι αυτός που μαθαίνει κάτι από τον κάθε άνθρωπο.

الحكيم هو الذي يتعلم شيئًا من كل شخص.

Woman and wine make a man lose his senses.

Kadın ve şarap bir erkeğin aklını kaçırmasına neden olur.

La mujer y el vino hacen que un hombre pierda el juicio.

אישה ויין גורמים לגבר לאבד את שפיותו.

La femme et le vin font perdre la raison à l'homme.

La donna e il vino fanno perdere i sensi all'uomo.

Mulher e vinho fazem o homem perder os sentidos.

Η γυναίκα και το κρασί κάνουν τον άντρα να χάνει τα λογικά του.

المرأة والنبيذ يجعلان الرجل يفقد صوابه.

The cat waits for a sloppy woman and an open door. (uncertain)

Kedi yarım yamalak bir kadın ve açık bir kapı bekler. (belirsiz)

El gato espera a una mujer descuidada y una puerta abierta. (incierto)

החתול מחכה לאישה מרושלת ודלת פתוחה. (לא בטוח)

Le chat attend une femme bâclée et une porte ouverte. (Incertain)

Il gatto aspetta una donna sciatta e una porta aperta. (incerto)

O gato espera por uma mulher desleixada e uma porta aberta. (incerto)

Η γάτα περιμένει μια τσαπατσούλα και μια ανοιχτή πόρτα. (αβέβαιη)

تنتظر القطة امرأة قذرة وبابًا مفتوحًا. (غير مؤكد)

When a man and a woman marry, their romance ends and their (real) story begins.

Bir erkek ve bir kadın evlendiğinde, romantizmleri sona erer ve (gerçek) hikayeleri başlar.

Cuando un hombre y una mujer se casan, su romance termina y comienza su historia (real).

כשגבר ואישה מתחתנים, הרומנטיקה שלהם מסתיימת והסיפור (האמיתי) שלהם מתחיל.

Quand un homme et une femme se marient, leur histoire se termine et leur (vraie) histoire commence.

Quando un uomo e una donna si sposano, la loro storia d'amore finisce e inizia la loro (vera) storia.

Quando um homem e uma mulher se casam, o romance termina e a história (real) começa.

Όταν ένας άντρας και μια γυναίκα παντρεύονται, το ειδύλλιό τους τελειώνει και η (πραγματική) ιστορία τους αρχίζει.

عندما يتزوج رجل وامرأة، تنتهي رومانسيتهما وتبدأ قصتهما (الحقيقية).

The land is worth as much as the man who works it.

Arazi, onu işleyen adam kadar değerlidir.

La tierra vale tanto como el hombre que la trabaja.

האדמה שווה כמו האיש שעובד אותה.

La terre vaut autant que l'homme qui la travaille.

La terra vale quanto l'uomo che la lavora.

A terra vale tanto quanto o homem que a trabalha.

Η γη αξίζει όσο και ο άνθρωπος που την καλλιεργεί.

الأرض تساوي بقدر الرجل الذي يعمل فيها.

Whoever has not tasted bitterness cannot appreciate sweetness.

Acıyı tatmayan kişi tatlılığı takdir edemez.

Quien no ha probado la amargura no puede apreciar la dulzura.

מי שלא טעם מרירות לא יכול להעריך מתיקות.

Celui qui n'a pas goûté à l'amertume ne peut pas apprécier la douceur.

Chi non ha assaggiato l'amaro non può apprezzare la dolcezza.

Quem não provou o amargor não pode apreciar a doçura.

Όποιος δεν έχει γευτεί την πικρία δεν μπορεί να εκτιμήσει τη γλυκύτητα.

من لم يذق المرارة لا يقدر العذوبة.