The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
Ken oye a la djente se kita de la mujer
Whoever listens to people ends up leaving his wife.
Mil penseryos no pagan una devda
A thousand worries do not pay a debt.
Binlerce endişe borcunu ödemez.
Mil preocupaciones no pagan una deuda.
אלף דאגות לא משלמות חוב.
Mille soucis ne paient pas une dette.
Mille preoccupazioni non pagano un debito.
Mil preocupações não pagam uma dívida.
Χίλιες ανησυχίες δεν πληρώνουν ένα χρέος.
ألف قلق لا يدفعون دينًا.
De tal palo tala estiya, de tal padre tal ijo
From such a tree, such a splinter; like father, like son.
Böyle bir ağaçtan, böyle bir kıymık; baba gibi, oğul gibi.
De tal árbol, tal astilla; como padre, como hijo.
מעץ כזה, כזה קיסם; כמו אבא, כמו בן.
D'un tel arbre, d'une telle écharde ; comme père, comme fils.
Da un tale albero, una tale scheggia; come padre, come figlio.
De tal árvore, tal lasca; como pai, como filho.
Από ένα τέτοιο δέντρο, μια τέτοια θραύση, σαν πατέρας, σαν γιος.
من مثل هذه الشجرة، مثل هذه الشظية ؛ مثل الأب، مثل الابن.
Tripa vaziya korason sin alegria
An empty belly, a heart without joy.
Boş bir göbek, neşesiz bir kalp.
Un vientre vacío, un corazón sin alegría.
בטן ריקה, לב בלי שמחה.
Un ventre vide, un cœur sans joie.
Un ventre vuoto, un cuore senza gioia.
Uma barriga vazia, um coração sem alegria.
Μια άδεια κοιλιά, μια καρδιά χωρίς χαρά.
بطن فارغ، قلب بلا فرح.
El amor es dolor de kulo ke no desha durmir a dinguno
Love is a pain in the backside that lets no one sleep.
Aşk, kimsenin uyumasına izin vermeyen bir sırt ağrısıdır.
El amor es un dolor en la espalda que no deja dormir a nadie.
אהבה היא כאב בגב שלא נותן לאף אחד לישון.
L'amour est une douleur dans le dos qui ne laisse personne dormir.
L'amore è una spina nel fianco che non lascia dormire nessuno.
O amor é uma dor nas costas que não deixa ninguém dormir.
Η αγάπη είναι ένας πόνος στο πίσω μέρος που δεν αφήνει κανέναν να κοιμηθεί.
الحب هو ألم في المؤخرة لا يسمح لأحد بالنوم.
La ke amariyo vistyo de su ermozura se trivio
She who dressed in yellow dared (to show) her beauty.
Sarı giyinen kadın güzelliğini göstermeye cüret etti.
La que se vestía de amarillo se atrevía a mostrar su belleza.
היא שהתלבשה בצהוב העזה (כדי להראות) את יופיה.
Celle qui s'habillait en jaune osait (montrer) sa beauté.
Lei che vestiva di giallo osava (mostrare) la sua bellezza.
Ela, que se vestia de amarelo, ousou (mostrar) sua beleza.
Αυτή που ντυνόταν στα κίτρινα τόλμησε (να δείξει) την ομορφιά της.
تجرأت التي كانت ترتدي اللون الأصفر (لإظهار) جمالها.
No importa las veses ke te kayes, si no las veses ke te alevantas
It doesn't matter how many times you fall, but how many times you get up.
Kaç kere düştüğün değil, kaç kere kalktığın önemli.
No importa cuántas veces te caigas, sino cuántas veces te levantes.
זה לא משנה כמה פעמים אתה נופל, אלא כמה פעמים אתה קם.
Peu importe combien de fois vous tombez, mais combien de fois vous vous levez.
Non importa quante volte cadi, ma quante volte ti alzi.
Não importa quantas vezes você caia, mas quantas vezes se levante.
Δεν έχει σημασία πόσες φορές πέφτεις, αλλά πόσες φορές σηκώνεσαι.
لا يهم عدد المرات التي تسقط فيها، ولكن عدد المرات التي تستيقظ فيها.
No ay mas sodro del ke no kere oyir
There is no one deafer than he who does not want to hear.
Duymak istemeyenden daha sağır yoktur.
No hay nadie más sordo que el que no quiere oír.
אין חירש יותר ממי שלא רוצה לשמוע.
Je sais qu’il n’y a pas plus sourd que celui qui ne veut pas entendre.
Non c'è nessuno più debole di colui che non vuole sentire.
Não há ninguém mais indiferente do que aquele que não quer ouvir.
Δεν υπάρχει κανείς πιο κουφός από αυτόν που δεν θέλει να ακούσει.
لا يوجد أحد أصم من الذي لا يريد أن يسمع.
Pan i kezo i la kara riente
Bread and cheese and a smiling face.
Ekmek, peynir ve gülen bir yüz.
Pan y queso y una cara sonriente.
לחם וגבינה ופרצוף מחייך.
Du pain, du fromage et un visage souriant.
Pane e formaggio e un viso sorridente.
Pão e queijo e um rosto sorridente.
Ψωμί και τυρί και χαμογελαστό πρόσωπο.
الخبز والجبن ووجه مبتسم.
Todos los dedos de la mano no son uno
All the fingers of the hand are not the same.
Elin bütün parmakları aynı değildir.
No todos los dedos de la mano son iguales.
כל אצבעות היד אינן זהות.
Tous les doigts de la main ne sont pas les mêmes.
Le dita della mano non sono tutte uguali.
Todos os dedos da mão não são iguais.
Όλα τα δάχτυλα του χεριού δεν είναι τα ίδια.
جميع أصابع اليد ليست هي نفسها.
El lovo i la oveja viyenen en konseja
The wolf and the sheep come together in council.
Kurt ve koyun konseyde bir araya gelir.
El lobo y la oveja se unen en consejo.
הזאב והכבשים מתאחדים במועצה.
Le loup et le mouton se réunissent en conseil.
Il lupo e la pecora si riuniscono in consiglio.
O lobo e as ovelhas se reúnem em conselho.
Ο λύκος και το πρόβατο συναντιούνται σε συμβούλιο.
يجتمع الذئب والخراف معًا في المجلس.
Riyir kon todos, yorar solos
Laugh with everyone, cry alone.
Herkesle gülün, yalnız ağlayın.
Ríe con todos, llora solo.
לצחוק עם כולם, לבכות לבד.
Riez avec tout le monde, pleurez seul.
Ridi con tutti, piangi da solo.
Ria com todos, chore sozinho.
Να γελάς με όλους, να κλαις μόνος.
اضحك مع الجميع، ابكي بمفردك.
Vende Pipinos vende halva ma no asperes nedava
Sell seeds, sell halva, but do not wait for charity.
Tohum sat, helva sat ama sadaka bekleme.
Vende semillas, vende halva, pero no esperes a la caridad.
מוכרים זרעים, מוכרים חלבה, אבל לא מחכים לצדקה.
Vendez des graines, vendez de la halva, mais n'attendez pas la charité.
Vendi semi, vendi halva, ma non aspettare la carità.
Venda sementes, venda halva, mas não espere por caridade.
Πουλήστε σπόρους, πουλήστε χαλβά, αλλά μην περιμένετε τη φιλανθρωπία.
بيع البذور، بيع الحلاوة، ولكن لا تنتظر الصدقة.
En la vida kale desfrutar de kada momento, no solo sobrevivir
In life you must enjoy every moment, not just survive.
Hayatta sadece hayatta kalmakla kalmayıp her anın tadını çıkarmalısınız.
En la vida debes disfrutar cada momento, no solo sobrevivir.
בחיים אתה חייב ליהנות מכל רגע, לא רק לשרוד.
Dans la vie, vous devez profiter de chaque instant, pas seulement survivre.
Nella vita devi goderti ogni momento, non solo sopravvivere.
Na vida, você deve aproveitar cada momento, não apenas sobreviver.
Στη ζωή πρέπει να απολαμβάνεις κάθε στιγμή, όχι μόνο να επιβιώνεις.
في الحياة يجب أن تستمتع بكل لحظة، وليس فقط البقاء على قيد الحياة.
Lo ke ven los ojos, no se olvida el korason
What the eyes see, the heart does not forget.
Gözlerin gördüğünü, kalp unutmaz.
Lo que los ojos ven, el corazón no lo olvida.
מה שהעיניים רואות, הלב לא שוכח.
Ce que les yeux voient, le cœur ne l'oublie pas.
Ciò che gli occhi vedono, il cuore non dimentica.
O que os olhos vêem, o coração não esquece.
Αυτό που βλέπουν τα μάτια, η καρδιά δεν το ξεχνά.
ما تراه العيون، لا ينسى القلب.
El Leon se konose de la unya
The lion is known by its claw.
Aslan pençesiyle bilinir.
El león es conocido por su garra.
האריה ידוע בציפורניו.
Le lion est connu par sa griffe.
Il leone è conosciuto per il suo artiglio.
O leão é conhecido pela sua garra.
Το λιοντάρι είναι γνωστό από το νύχι του.
يُعرف الأسد بمخلبه.
Las ideas son komo pulgas, saltan de uno al otro ma no pikan a todos
Ideas are like fleas: they jump from one person to another, but they don't bite everyone.
Fikirler pireler gibidir: bir kişiden diğerine atlarlar, ancak herkesi ısırmazlar.
Las ideas son como las pulgas: saltan de una persona a otra, pero no muerden a todos.
רעיונות הם כמו פרעושים: הם קופצים מאדם אחד לשני, אבל הם לא נושכים את כולם.
Les idées sont comme les puces : elles sautent d'une personne à l'autre, mais elles ne mordent pas tout le monde.
Le idee sono come le pulci: saltano da una persona all'altra, ma non mordono tutti.
As ideias são como pulgas: saltam de uma pessoa para outra, mas não mordem a todos.
Οι ιδέες είναι σαν τους ψύλλους: πηδούν από το ένα άτομο στο άλλο, αλλά δεν δαγκώνουν τους πάντες.
الأفكار مثل البراغيث: تقفز من شخص إلى آخر، لكنها لا تعض الجميع.
Para ke se vaya al fregon, ke se vaya al garon
Rather than let it go to the pest, let it go to the lad/man.
Zararlıya gitmesine izin vermek yerine, delikanlıya/erkeğe gitmesine izin verin.
En lugar de dejarlo ir a la plaga, déjelo ir al muchacho/hombre.
במקום לתת לו ללכת למזיק, תן לו ללכת לנער/אדם.
Plutôt que de le laisser aller au ravageur, laissez-le aller au garçon/à l'homme.
Piuttosto che lasciarlo andare alla peste, lascialo andare al ragazzo/uomo.
Em vez de deixá-lo ir para a praga, deixe-o ir para o rapaz/homem.
Αντί να το αφήσετε να πάει στο παράσιτο, αφήστε το να πάει στο παλικάρι/άντρα.
بدلاً من تركها تذهب إلى الآفة، دعها تذهب إلى الفتى/الرجل.
El ken del otro aspera ambierto keda
Whoever expects from others stays hungry.
Başkalarından bekleyen aç kalır.
Quien espera de los demás se queda con hambre.
מי שמצפה מאחרים נשאר רעב.
Celui qui attend des autres reste affamé.
Chi si aspetta dagli altri rimane affamato.
Quem espera dos outros fica com fome.
Όποιος περιμένει από τους άλλους μένει πεινασμένος.
من يتوقع من الآخرين يبقى جائعاً.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageWe use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy