The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
La justisia es la alma del mundo
Justice is the soul of the world.
Adalet dünyanın ruhudur.
La justicia es el alma del mundo.
הצדק הוא נשמת העולם.
La justice est l'âme du monde.
La giustizia è l'anima del mondo.
A justiça é a alma do mundo.
Η δικαιοσύνη είναι η ψυχή του κόσμου.
العدل روح العالم.
Le prometieron a Rachel le dieron a Lea
They promised him Rachel, they gave him Leah.
Rahel'i vaat ettiler, Lea'yı verdiler.
Le prometieron a Raquel, le dieron a Lea.
הבטיחו לו את רחל, נתנו לו את לאה.
On lui a promis Rachel, on lui a donné Léa.
Gli promisero Rachele, gli diedero Lia.
Prometeram-lhe Raquel, deram-lhe Lia.
Του υποσχέθηκαν τη Ραχήλ, του έδωσαν τη Λεία.
وعدوه براحيل وأعطوه ليئة.
No se inche ni una kashkara de alviana
Not even a pea pod gets filled.
Bir bezelye kabuğu bile dolmaz.
No se llena ni una cáscara de arveja.
אפילו קליפת אפונה אחת לא מתמלאת.
Même une cosse de pois ne se remplit pas.
Non si riempie nemmeno un baccello di piselli.
Nem uma casca de ervilha se enche.
Ούτε ένα λοβί αρακά δεν γεμίζει.
حتى قشرة بازلاء لا تمتلئ.
Tu kara i mi kulo son primos ermanos
Your face and my backside are first cousins.
Senin yüzün ile benim kıçım amca çocuklarıdır.
Tu cara y mi culo son primos hermanos.
הפנים שלך והטוסיק שלי בני דודים.
Ton visage et mon derrière sont cousins germains.
La tua faccia e il mio sedere sono cugini di primo grado.
O teu rosto e o meu traseiro são primos-irmãos.
Το πρόσωπό σου και ο πισινός μου είναι πρώτα ξαδέλφια.
وجهك ومؤخرتي أبناء عمومة.
Kaza mueva vida mueva
New house, new life.
Yeni ev, yeni hayat.
Casa nueva, vida nueva.
בית חדש, חיים חדשים.
Maison neuve, vie nouvelle.
Casa nuova, vita nuova.
Casa nova, vida nova.
Καινούργιο σπίτι, καινούργια ζωή.
بيت جديد، حياة جديدة.
Etcha un pedaso de pan en la mar, algun dia lo toparas
Throw a piece of bread into the sea; someday you will find it.
Bir parça ekmeği denize at, bir gün bulursun.
Echa un pedazo de pan al mar, algún día lo encontrarás.
זרוק פיסת לחם לים, יום אחד תמצא אותה.
Jette un morceau de pain à la mer, un jour tu le retrouveras.
Getta un pezzo di pane in mare, un giorno lo ritroverai.
Lança um pedaço de pão ao mar, um dia vais encontrá-lo.
Ρίξε ένα κομμάτι ψωμί στη θάλασσα, κάποια μέρα θα το βρεις.
ارمِ قطعة خبز في البحر، وفي يوم ما ستجدها.
Un pan en el sesto ni arto ni ambierto
One loaf in the basket: neither full nor hungry.
Sepette bir ekmek: ne tok ne aç.
Un pan en el cesto, ni harto ni hambriento.
כיכר לחם אחת בסל: לא שבע ולא רעב.
Un pain dans le panier : ni rassasié ni affamé.
Un pane nel cesto: né sazio né affamato.
Um pão no cesto: nem farto nem faminto.
Ένα ψωμί στο καλάθι: ούτε χορτάτος ούτε πεινασμένος.
رغيف واحد في السلة: لا شبع ولا جوع.
Ken lazdra en la manseves alkansa la vejes
Whoever toils in youth reaches old age.
Gençlikte zahmet çeken yaşlılığa ulaşır.
Quien se afana en la juventud alcanza la vejez.
מי שעמל בנעוריו מגיע לזקנה.
Qui peine dans sa jeunesse atteint la vieillesse.
Chi fatica in gioventù raggiunge la vecchiaia.
Quem labuta na juventude chega à velhice.
Όποιος μοχθεί στη νιότη φτάνει στα γεράματα.
من يكدّ في شبابه يبلغ الشيخوخة.
Oy friyo amanyana kalor, el ijo mos salyo buen hamor
Cold today, heat tomorrow; our son has turned out good-humored.
Bugün soğuk, yarın sıcak; oğlumuz keyifli çıktı.
Hoy frío, mañana calor, el hijo nos salió de buen humor.
היום קר, מחר חם; בננו יצא במצב רוח טוב.
Froid aujourd'hui, chaleur demain ; notre fils est de bonne humeur.
Freddo oggi, caldo domani; nostro figlio è venuto di buon umore.
Hoje frio, amanhã calor; o filho saiu-nos de bom humor.
Σήμερα κρύο, αύριο ζέστη· ο γιος μας βγήκε με καλό κέφι.
اليوم برد وغدًا حرّ؛ وابننا خرج طيّب المزاج.
Al riko, kon salud i kon vida. Al prove de ande te vino
To the rich man, "with health and life"; to the poor man, "where did it come to you from?"
Zengine "sağlıkla ve ömürle"; fakire "sana nereden geldi?"
Al rico, con salud y con vida; al pobre, ¿de dónde te vino?
לעשיר – "בבריאות ובחיים"; לעני – "מאין זה בא לך?"
Au riche, « avec santé et vie » ; au pauvre, « d'où cela t'est-il venu ? »
Al ricco, «con salute e con vita»; al povero, «da dove ti è venuto?»
Ao rico, «com saúde e com vida»; ao pobre, «de onde te veio?»
Στον πλούσιο, «με υγεία και με ζωή»· στον φτωχό, «από πού σου ήρθε;»
للغني: «بالصحة والحياة»؛ وللفقير: «من أين أتاك؟»
Vender espejos en el kazal de siegos
Selling mirrors in the village of the blind.
Körler köyünde ayna satmak.
Vender espejos en el pueblo de ciegos.
למכור מראות בכפר של עיוורים.
Vendre des miroirs au village des aveugles.
Vendere specchi nel villaggio dei ciechi.
Vender espelhos na aldeia dos cegos.
Να πουλάς καθρέφτες στο χωριό των τυφλών.
بيع المرايا في قرية العميان.
Kon soplar no se amata el fuego
Blowing does not put out the fire.
Üfleyerek ateş sönmez.
Con soplar no se apaga el fuego.
בנשיפה לא מכבים את האש.
Souffler n'éteint pas le feu.
Soffiando non si spegne il fuoco.
Soprando não se apaga o fogo.
Φυσώντας δεν σβήνει η φωτιά.
بالنفخ لا تنطفئ النار.
Si azes bueno, tu enemigo se aze tu amigo
If you do good, your enemy becomes your friend.
İyilik yaparsan düşmanın dostun olur.
Si haces bien, tu enemigo se hace tu amigo.
אם תעשה טוב, אויבך יהפוך לידידך.
Si tu fais le bien, ton ennemi devient ton ami.
Se fai del bene, il tuo nemico diventa tuo amico.
Se fizeres o bem, o teu inimigo torna-se teu amigo.
Αν κάνεις καλό, ο εχθρός σου γίνεται φίλος σου.
إن فعلت الخير يصبح عدوك صديقك.
No permetes a tu aluenga de korrer antes de tu pensamiento
Do not let your tongue run ahead of your thoughts.
Dilin düşüncenin önüne geçmesine izin verme.
No permitas que tu lengua corra antes que tu pensamiento.
אל תתן ללשונך לרוץ לפני מחשבתך.
Ne laisse pas ta langue courir avant ta pensée.
Non lasciare che la tua lingua corra davanti al tuo pensiero.
Não deixes que a tua língua corra antes do teu pensamento.
Μην αφήνεις τη γλώσσα σου να τρέχει πριν από τη σκέψη σου.
لا تدع لسانك يسبق تفكيرك.
En korason amargozo no entra ni riza ni gozo
Into a bitter heart enters neither laughter nor joy.
Acı dolu yüreğe ne kahkaha girer ne sevinç.
En corazón amargado no entra ni risa ni gozo.
ללב מר לא נכנסים לא צחוק ולא שמחה.
Dans un cœur amer n'entrent ni rire ni joie.
In un cuore amareggiato non entrano né riso né gioia.
Em coração amargurado não entra nem riso nem alegria.
Σε πικραμένη καρδιά δεν μπαίνει ούτε γέλιο ούτε χαρά.
القلب المرّ لا يدخله ضحك ولا فرح.
Kuando aharvan al ijo, a la madre le erguele
When the son is beaten, the mother is hurt.
Oğula vurulunca anasının canı yanar.
Cuando golpean al hijo, a la madre le duele.
כשמכים את הבן, האם כואבת.
Quand on bat le fils, c'est la mère qui souffre.
Quando picchiano il figlio, alla madre fa male.
Quando batem no filho, à mãe dói.
Όταν χτυπούν το παιδί, πονάει η μάνα.
حين يُضرب الابن تتألم الأم.
El ke fuye de la luvia enkontra el pedrisko
He who flees from the rain meets the hail.
Yağmurdan kaçan doluya tutulur.
El que huye de la lluvia encuentra el granizo.
מי שבורח מהגשם פוגש את הברד.
Qui fuit la pluie rencontre la grêle.
Chi fugge dalla pioggia incontra la grandine.
Quem foge da chuva encontra o granizo.
Όποιος φεύγει από τη βροχή πέφτει στο χαλάζι.
من يهرب من المطر يلقى البَرَد.
El ke save mentiras kontar, al gameo lo aze bolar
He who knows how to tell lies can make a camel fly.
Yalan söylemesini bilen deveyi uçurur.
El que sabe contar mentiras hace volar al camello.
מי שיודע לספר שקרים, גורם לגמל לעוף.
Celui qui sait raconter des mensonges ferait voler un chameau.
Chi sa raccontare bugie farebbe volare un cammello.
Quem sabe contar mentiras faz o camelo voar.
Όποιος ξέρει να λέει ψέματα κάνει την καμήλα να πετάξει.
من يعرف كيف يروي الأكاذيب يجعل الجمل يطير.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageNew to Ladino Forever? Create account
We use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy