The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
Aze bien sin mirar a ken
Do good without looking at whom.
Kime bakmadan iyilik yapın.
Haz el bien sin mirar a quién.
לעשות טוב בלי להסתכל על מי.
Faire le bien sans regarder qui.
Fare del bene senza guardare chi.
Fazer o bem sem olhar para quem.
Κάνε το καλό χωρίς να κοιτάς ποιον.
افعل الخير دون النظر إلى من.
Enriva pendones depasho kagajones
Banners on top, filth underneath (fine appearances hiding dirt).
Üstte pankartlar, altında pislik (kiri gizleyen ince görünümler).
Pancartas en la parte superior, suciedad debajo (apariencias finas que esconden suciedad).
באנרים למעלה, זוהמה מתחת (מראה נאה מסתיר לכלוך).
Bannières sur le dessus, saleté en dessous (apparences fines cachant la saleté).
Striscioni in alto, sporcizia sotto (belle apparenze che nascondono la sporcizia).
Banners em cima, sujeira por baixo (aparências finas escondendo sujeira).
Πανό στην κορυφή, βρωμιά από κάτω (ωραία εμφάνιση που κρύβει βρωμιά).
اللافتات في الأعلى، القذارة تحتها (المظاهر الجميلة تخفي الأوساخ).
El kamino del korason pasa por el estomago
The way to the heart goes through the stomach.
Kalbe giden yol mideden geçer.
El camino al corazón pasa por el estómago.
הדרך אל הלב עוברת דרך הקיבה.
Le chemin vers le cœur passe par l'estomac.
La strada per il cuore passa attraverso lo stomaco.
O caminho para o coração passa pelo estômago.
Ο δρόμος προς την καρδιά περνάει από το στομάχι.
الطريق إلى القلب يمر عبر المعدة.
Gramama tienes ZUM? No pasha, tengo keftikas, patatikas, makaronikos!
Grandma, do you have Zoom? No dear, I have meatballs, little potatoes, little macaroni! (joke)
Büyükanne, Zoom sende mi? Hayır canım, köftem, küçük patateslerim, küçük makarnam var!
Abuela, ¿tienes Zoom? ¡No querida, tengo albóndigas, papitas, macarrones! (broma)
סבתא, יש לך זום? לא יקירי, יש לי כדורי בשר, תפוחי אדמה קטנים, מקרוני קטן!
Grand-mère, as-tu Zoom ? Non chérie, j'ai des boulettes de viande, des petites pommes de terre, des petits macaronis ! (blague)
Nonna, hai Zoom? No cara, ho le polpette, le patatine, i maccheroni! (scherzo)
Vovó, tem o Zoom? Não querida, eu tenho almôndegas, batatinhas, macarrãozinho! (brincadeira)
Γιαγιά, έχεις τον Ζουμ; Όχι αγαπητή μου, έχω κεφτεδάκια, μικρές πατάτες, μικρά μακαρόνια! (αστείο)
جدتي، هل لديك زووم ؟ لا يا عزيزي، لدي كرات لحم وبطاطس صغيرة ومعكرونة صغيرة! (نكتة)
Ijo fuites padre seras,lo ke izites te azeran
You were a son, you will be a father; what you did, will be done to you.
Sen bir oğuldun, bir baba olacaksın; ne yaptıysan sana da yapılacak.
Eras un hijo, serás un padre; lo que hiciste, te será hecho.
היית בן, תהיה אבא; מה שעשית, ייעשה לך.
Tu étais un fils, tu seras un père ; ce que tu as fait, il te sera fait.
Eri un figlio, sarai un padre; quello che hai fatto, sarà fatto a te.
Tu eras um filho, tu serás um pai; o que fizeste, será feito a ti.
Ήσουν γιος, θα γίνεις πατέρας · ό, τι έκανες, θα γίνει σε σένα.
لقد كنت ابنًا، وستكون أبًا ؛ ما فعلته، سيتم فعله بك.
De alavar a sus parientes,ya no le kedaron dientes
From praising his relatives, he has no teeth left.
Akrabalarını övmekten, hiç dişi kalmadı.
De alabar a sus familiares, no le quedan dientes.
משבח את קרוביו, לא נותרו לו שיניים.
Après avoir fait l'éloge de ses proches, il n'a plus de dents.
Dal lodare i suoi parenti, non ha più denti.
De elogiar seus parentes, ele não tem mais dentes.
Από το να επαινεί τους συγγενείς του, δεν του έχουν απομείνει δόντια.
من مدح أقاربه، لم يعد لديه أسنان متبقية.
A la ora de la pichada fraguar la privada
At the time of the pee, build the toilet (acting too late, when the need is already urgent).
Çiş sırasında tuvaleti yapın (ihtiyaç zaten acil olduğunda çok geç davranmak).
En el momento de la orina, construya el inodoro (actuando demasiado tarde, cuando la necesidad ya es urgente).
בזמן ההשתנה, בנו את האסלה (פועלים מאוחר מדי, כאשר הצורך כבר דחוף).
Au moment de faire pipi, construisez les toilettes (en agissant trop tard, lorsque le besoin est déjà urgent).
Al momento della pipì, costruisci la toilette (agendo troppo tardi, quando il bisogno è già urgente).
No momento do xixi, construir o vaso sanitário (agindo tarde demais, quando a necessidade já é urgente).
Κατά τη στιγμή της ούρησης, χτίστε την τουαλέτα (ενεργώντας πολύ αργά, όταν η ανάγκη είναι ήδη επείγουσα).
في وقت التبول، قم ببناء المرحاض (التصرف بعد فوات الأوان، عندما تكون الحاجة ملحة بالفعل).
No se si El Mashiah esta en el kamino,ma el azno suyo ya esta de kuando aki
I don't know if the Messiah is on the way, but his donkey has been here for a while.
Mesih yolda mı bilmiyorum ama eşeği bir süredir burada.
No sé si el Mesías está en camino, pero su burro ha estado aquí por un tiempo.
אני לא יודע אם המשיח בדרך, אבל החמור שלו נמצא כאן כבר זמן מה.
Je ne sais pas si le Messie est en route, mais son âne est ici depuis un moment.
Non so se il Messia stia arrivando, ma il suo asino è qui da un po'.
Não sei se o Messias está a caminho, mas seu burro está aqui há algum tempo.
Δεν ξέρω αν ο Μεσσίας είναι καθ 'οδόν, αλλά ο γάιδαρός του είναι εδώ αρκετό καιρό.
لا أعرف ما إذا كان المسيح في الطريق، لكن حماره كان هنا لفترة من الوقت.
Ken tiene grandeza se kaye de kavesa
Whoever has greatness falls on his head (pride comes before a fall).
Büyüklüğü olan başının üstüne düşer (gurur düşmeden önce gelir).
Quien tiene grandeza cae sobre su cabeza (el orgullo viene antes de una caída).
מי שיש לו גדולה נופל על ראשו (הגאווה באה לפני הנפילה).
Celui qui a de la grandeur tombe sur la tête (l'orgueil précède la chute).
Chi ha grandezza cade sulla testa (l'orgoglio viene prima di una caduta).
Quem tem grandeza cai de cabeça (o orgulho vem antes da queda).
Όποιος έχει μεγαλείο πέφτει στο κεφάλι του (η υπερηφάνεια προηγείται της πτώσης).
من له عظمة يسقط على رأسه (الكبرياء يأتي قبل السقوط).
El ke kuze i deskuze no keda sin echo
He who sews and unsews is never left without work done (said of one who keeps redoing things).
Dikiş diken ve dikişleri çözen asla işsiz bırakılmaz (bir şeyleri yeniden yapmaya devam eden biri için söylenir).
El que cose y descose nunca se queda sin trabajo (dicho de aquel que sigue rehaciendo las cosas).
מי שתופר ומשחרר לעולם אינו נשאר ללא עבודה (נאמר על מי שממשיך לעשות דברים מחדש).
Celui qui coud et détache n'est jamais laissé sans travail (dit de celui qui ne cesse de refaire des choses).
Colui che cuce e slega non è mai lasciato senza lavoro (detto di colui che continua a rifare le cose).
Aquele que costura e descasca nunca é deixado sem trabalho feito (dito de alguém que continua refazendo as coisas).
Αυτός που ράβει και ξεράβει δεν μένει ποτέ χωρίς δουλειά (λέγεται για κάποιον που συνεχίζει να ξανακάνει πράγματα).
من يخيط ويفك الخياطة لا يترك أبدًا دون عمل تم إنجازه (قيل عن الشخص الذي يستمر في إعادة الأشياء).
Ken mokos manda,bavas resive
Whoever sends snot receives drool (you get back what you give).
Sümük gönderen salya akıtır (verdiklerini geri alırsın).
Quien envía mocos recibe baba (devuelves lo que das).
מי ששולח נזלת מקבל ריר (אתה מקבל בחזרה את מה שאתה נותן).
Celui qui envoie de la morve reçoit de la bave (vous récupérez ce que vous donnez).
Chi manda moccio riceve bava (ottieni indietro quello che dai).
Quem envia ranho recebe baba (você recebe de volta o que dá).
Όποιος στέλνει μύξες, του τρέχουν τα σάλια (παίρνεις πίσω ό, τι δίνεις).
كل من يرسل مخاطًا يتلقى لعابًا (تسترد ما تعطيه).
Tiene savor de ashor
It has the taste of "ashor" (Ladino word; meaning unclear, possibly a traditional dish).
"Ashor" (Ladino kelimesi; belirsiz, muhtemelen geleneksel bir yemek anlamına gelir) tadına sahiptir.
Es una cepa de regiones cálidas, posee el sabor del sur de España.
יש לו טעם של "אשור" (מילת לאדינו; כלומר לא ברור, אולי מנה מסורתית).
Mais si non le goût, ça a le goût des autres Kinder.
Ha il sapore di "ashor" (parola ladina; che significa poco chiaro, forse un piatto tradizionale).
A bebida possui um sabor suave semelhante ao caramelo.
Έχει τη γεύση του "ashor" (λέξη Ladino, που σημαίνει ασαφές, πιθανώς ένα παραδοσιακό πιάτο).
وله قدره بسبب مذاق الليمون الخفيف
Ni la esfuegra se aze madre ni la ermuera se aze ija
A mother-in-law doesn't become a mother, nor a daughter-in-law a daughter.
Kayınvalide anne olmaz, gelin de kız olmaz.
Una suegra no se convierte en madre, ni una nuera en hija.
חמות לא הופכת לאם, ולא כלה לבת.
Une belle-mère ne devient pas mère, ni une belle-fille une fille.
Una suocera non diventa una madre, né una nuora una figlia.
Uma sogra não se torna uma mãe, nem uma nora uma filha.
Μια πεθερά δεν γίνεται μητέρα, ούτε μια νύφη κόρη.
لا تصبح الحماة أماً، ولا زوجة الابن ابنة.
El ke no kere ver es siego
He who doesn't want to see is blind.
Görmek istemeyen kördür.
El que no quiere ver es ciego.
מי שלא רוצה לראות הוא עיוור.
Celui qui ne veut pas voir est aveugle.
Chi non vuole vedere è cieco.
Quem não quer ver é cego.
Αυτός που δεν θέλει να βλέπει είναι τυφλός.
من لا يريد أن يرى فهو أعمى.
Helal ke te se aga komo la leche de tu madre
May it be blessed/do you good, like your mother's milk.
Anne sütü gibi sana bereketli olsun/iyi gelsin.
Que sea bendecido/que te haga bien, como la leche materna.
Que cela te soit bénéfique, comme le lait de ta mère.
Possa esserti benedetto/portarti del bene, come il latte materno.
Que seja abençoado/te faça bem, como o leite materno.
Ας είναι ευλογημένο/να σου κάνει καλό, σαν το γάλα της μάνας σου.
عسى أن يكون ذلك مباركاً/يفيدك، مثل حليب أمك.
El ermano kere la ermana i el marido mujer sana
The brother wants his sister (well), and the husband wants a healthy wife.
Erkek kardeş kız kardeşini (iyi) ister ve koca sağlıklı bir eş ister.
El hermano quiere a su hermana (bueno), y el marido quiere una esposa sana.
האח רוצה את אחותו (טוב), והבעל רוצה אישה בריאה.
Le frère veut sa sœur (en bonne santé), et le mari veut une femme en bonne santé.
Il fratello vuole sua sorella (bene), e il marito vuole una moglie sana.
O irmão quer bem a irmã, e o marido quer uma esposa saudável.
Ο αδελφός θέλει την αδελφή του (καλά), και ο σύζυγος θέλει μια υγιή σύζυγο.
الأخ يريد أخته (حسنا)، والزوج يريد زوجة سليمة.
En frente de mi vino no vendas vinagre
In front of my wine, don't sell vinegar.
kılmaya çalışıyorum. Elhamdülillah.
en frente de mi.
ממש מולי.
devant mon visage.
Davanti al mio banco
Diante dos meus olhos ….
Μπροστά από κάτι
أمام باب بيتنا.
Fidel marido es bien rekerido
A faithful husband is highly sought after.
Sadık bir koca çok aranır.
Un marido fiel es muy buscado.
בעל נאמן מבוקש מאוד.
Un mari fidèle est très recherché.
Un marito fedele è molto ambito.
Um marido fiel é muito procurado.
Ένας πιστός σύζυγος είναι περιζήτητος.
يتم البحث عن زوج مخلص للغاية.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageNew to Ladino Forever? Create account
We use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy