Ladino proverbs

The man sows, the son builds, and the grandson enjoys it.

Adam eker, oğul inşa eder, torun tadını çıkarır.

El hombre siembra, el hijo fragua y el nieto lo disfruta.

האדם זורע, הבן בונה והנכד נהנה.

L'homme sème, le fils bâtit et le petit-fils en jouit.

L'uomo semina, il figlio costruisce e il nipote se lo gode.

O homem semeia, o filho constrói e o neto desfruta.

Ο άνθρωπος σπέρνει, ο γιος χτίζει και το εγγόνι το απολαμβάνει.

الرجل يزرع والابن يبني والحفيد يتمتع.

A dead donkey is not afraid of the wolf.

Ölü eşek kurttan korkmaz.

Asno muerto no se espanta del lobo.

חמור מת לא נבהל מהזאב.

Un âne mort n'a pas peur du loup.

Un asino morto non si spaventa del lupo.

Burro morto não se assusta com o lobo.

Ο πεθαμένος γάιδαρος δεν φοβάται τον λύκο.

الحمار الميت لا يخاف من الذئب.

Whoever has a husband to serve cannot sleep much.

Hizmet edilecek kocası olan çok uyuyamaz.

Quien tiene marido que servir no puede dormir mucho.

מי שיש לה בעל לשרת לא יכולה לישון הרבה.

Celle qui a un mari à servir ne peut pas beaucoup dormir.

Chi ha un marito da servire non può dormire molto.

Quem tem marido para servir não pode dormir muito.

Όποια έχει άντρα να υπηρετήσει δεν μπορεί να κοιμάται πολύ.

من لديها زوج تخدمه لا تستطيع النوم كثيرًا.

The small bell cannot be heard when the big bell rings.

Büyük çan çalarken küçük çan duyulmaz.

La campana chica no se oye cuando suena la campana grande.

את הפעמון הקטן לא שומעים כשהפעמון הגדול מצלצל.

On n'entend pas la petite cloche quand sonne la grande.

La campana piccola non si sente quando suona la campana grande.

O sino pequeno não se ouve quando toca o sino grande.

Το μικρό καμπανάκι δεν ακούγεται όταν χτυπά η μεγάλη καμπάνα.

الجرس الصغير لا يُسمع عندما يدق الجرس الكبير.

Better to go to bed without supper than to get up in debt.

Borçlu kalkmaktansa akşam yemeksiz yatmak yeğdir.

Más vale acostarse sin cenar que levantarse con deuda.

עדיף ללכת לישון בלי ארוחת ערב מאשר לקום עם חוב.

Mieux vaut se coucher sans souper que se lever avec des dettes.

Meglio andare a letto senza cena che alzarsi con un debito.

Mais vale deitar-se sem jantar do que levantar-se com dívida.

Καλύτερα να πας για ύπνο χωρίς δείπνο παρά να ξυπνήσεις με χρέος.

الأفضل أن تنام بلا عشاء على أن تستيقظ مدينًا.

Everything became a fortress and a wall to me.

Bana her şey kale ve duvar oldu.

Todo se me hizo fortaleza y muro.

הכול נעשה לי מבצר וחומה.

Tout est devenu forteresse et muraille pour moi.

Tutto mi è diventato fortezza e muro.

Tudo se me tornou fortaleza e muro.

Όλα έγιναν για μένα κάστρο και τείχος.

صار كل شيء بالنسبة لي قلعة وجدارًا.

Bread is bread, wine is wine; you left, another came.

Ekmek ekmektir, şarap şaraptır; sen gittin, bir başkası geldi.

Pan es pan, vino es vino; tú te fuiste, vino otro vino.

לחם הוא לחם, יין הוא יין; אתה הלכת, בא אחר.

Le pain est le pain, le vin est le vin ; tu es parti, un autre est venu.

Il pane è pane, il vino è vino; tu te ne sei andato, ne è venuto un altro.

Pão é pão, vinho é vinho; tu foste, veio outro.

Το ψωμί είναι ψωμί, το κρασί κρασί· εσύ έφυγες, ήρθε άλλος.

الخبز خبز والنبيذ نبيذ؛ ذهبتَ أنت وجاء آخر.

A woman's tongue is her sword, which does not let her rust.

Kadının dili kılıcıdır, paslanmasına izin vermez.

La lengua de la mujer es su espada, que no deja enmohecer.

לשון האישה היא חרבה שאינה מניחה לה להחליד.

La langue de la femme est son épée, qui ne la laisse pas rouiller.

La lingua della donna è la sua spada, che non la lascia arrugginire.

A língua da mulher é a sua espada, que não a deixa enferrujar.

Η γλώσσα της γυναίκας είναι το σπαθί της, που δεν την αφήνει να σκουριάσει.

لسان المرأة سيفها الذي لا يدعه يصدأ.

The daughter in swaddling clothes, the trousseau in the chest.

Kız kundakta, çeyiz sandıkta.

La hija en la faja, el ajuar en el arca.

הבת בחיתולים, הנדוניה בארגז.

La fille au maillot, le trousseau dans le coffre.

La figlia in fasce, il corredo nel baule.

A filha nas fraldas, o enxoval na arca.

Η κόρη στα σπάργανα, η προίκα στο μπαούλο.

البنت في القماط والجهاز في الصندوق.

The stingy woman uses her husband as an excuse.

Cimri kadın kocasını bahane eder.

La mujer escasa mete al marido por excusa.

האישה הקמצנית מכניסה את בעלה כתירוץ.

La femme avare met son mari en avant comme excuse.

La donna avara tira in mezzo il marito come scusa.

A mulher avarenta usa o marido como desculpa.

Η τσιγκούνα γυναίκα βάζει τον άντρα της για δικαιολογία.

المرأة البخيلة تتخذ زوجها عذرًا.

No one is wiser than one who has been through it.

Başından geçenden daha bilge kimse yoktur.

No hay más sabio que el que ha pasado por ello.

אין חכם יותר ממי שעבר זאת.

Il n'y a pas de plus sage que celui qui l'a vécu.

Non c'è nessuno più saggio di chi ci è passato.

Não há mais sábio do que quem passou por isso.

Δεν υπάρχει σοφότερος από αυτόν που το έχει περάσει.

لا أحكم ممن مرّ بالتجربة.

My children married, my troubles doubled.

Çocuklarım evlendi, dertlerim ikiye katlandı.

Mis hijos casados, mis males doblados.

ילדיי נישאו, צרותיי הוכפלו.

Mes enfants mariés, mes maux doublés.

I miei figli sposati, i miei guai raddoppiati.

Meus filhos casados, meus males dobrados.

Τα παιδιά μου παντρεύτηκαν, τα βάσανά μου διπλασιάστηκαν.

تزوج أبنائي فتضاعفت همومي.

The daughter-in-law sweeps as the mother-in-law sees fit.

Gelin, kayınvalidenin gördüğü gibi süpürür.

Barre la nuera como ve la suegra.

הכלה מטאטאת כפי שהחמות רואה.

La belle-fille balaie comme la belle-mère le voit.

La nuora spazza come la vede la suocera.

A nora varre como a sogra vê.

Η νύφη σκουπίζει όπως τη βλέπει η πεθερά.

الكنة تكنس كما تراها الحماة.

Light in the street, darkness in the house.

Sokakta ışık, evde karanlık.

Luz de la calle, oscuridad de la casa.

אור ברחוב, חושך בבית.

Lumière dans la rue, obscurité à la maison.

Luce di strada, buio di casa.

Luz da rua, escuridão da casa.

Φως στον δρόμο, σκοτάδι στο σπίτι.

نور في الشارع وظلام في البيت.

Marry off your daughter as you can, your son as you wish.

Kızını gücün yettiği gibi, oğlunu istediğin gibi evlendir.

Cásala a tu hija como puedes, a tu hijo como quieres.

השא את בתך כפי יכולתך, ואת בנך כפי רצונך.

Marie ta fille comme tu peux, ton fils comme tu veux.

Sposa tua figlia come puoi, tuo figlio come vuoi.

Casa a tua filha como podes, o teu filho como queres.

Παντρεψε την κόρη σου όπως μπορείς, τον γιο σου όπως θέλεις.

زوّج ابنتك كما تستطيع وابنك كما تشاء.

Every day is not a wedding.

Her gün düğün olmaz.

No todos los días es boda.

לא כל יום חתונה.

Ce n'est pas tous les jours noce.

Non è ogni giorno festa di nozze.

Nem todos os dias são de boda.

Δεν είναι κάθε μέρα γάμος.

ليس كل يوم عرسًا.

Do not wake a sleeping lion.

Uyuyan aslanı uyandırma.

León que está durmiendo, no lo despiertes.

אריה ישן, אל תעיר אותו.

Ne réveille pas le lion qui dort.

Non svegliare il leone che dorme.

Leão que está a dormir, não o acordes.

Λιοντάρι που κοιμάται, μην το ξυπνάς.

الأسد النائم لا توقظه.

When the old woman wants to cheer up, she remembers her trousseau.

Yaşlı kadın neşelenmek istediğinde çeyizini hatırlar.

Cuando la vieja se quiere alegrar, se acuerda de su ajuar.

כשהזקנה רוצה לשמוח, היא נזכרת בנדוניה שלה.

Quand la vieille veut se réjouir, elle se souvient de son trousseau.

Quando la vecchia vuole rallegrarsi, si ricorda del suo corredo.

Quando a velha se quer alegrar, lembra-se do seu enxoval.

Όταν η γριά θέλει να χαρεί, θυμάται την προίκα της.

عندما تريد العجوز أن تفرح تتذكر جهازها.