Ladino proverbs

He who marries for love lives with pain.

Aşkla evlenen acıyla yaşar.

Quien se casa con amor vive con dolor.

מי שמתחתן מאהבה חי עם כאב.

Qui se marie par amour vit dans la douleur.

Chi si sposa per amore vive con dolore.

Quem se casa por amor vive com dor.

Όποιος παντρεύεται από έρωτα ζει με πόνο.

من يتزوج عن حب يعيش بألم.

God is slow, but He is not forgetful.

Tanrı geç kalır ama unutmaz.

Dios es tardío pero no es olvidadizo.

אלוהים מאחר אך אינו שוכח.

Dieu est lent, mais il n'oublie pas.

Dio è lento, ma non dimentica.

Deus é tardio, mas não é esquecido.

Ο Θεός αργεί, αλλά δεν ξεχνά.

الله متأخر لكنه لا ينسى.

They promised him Rachel, they gave him Leah.

Ona Rachel'a söz verdiler, Leah'yı verdiler.

Le prometieron a Raquel, le dieron a Lea.

הבטיחו לו את רחל, נתנו לו את לאה.

Ils lui ont promis Rachel, ils lui ont donné Léa.

Gli promisero Rachel, gli diedero Leah.

Prometeram-lhe Raquel, deram-lhe Lia.

Του υποσχέθηκαν τη Ραχήλ, του έδωσαν τη Λεία.

وعدوه راشيل، وأعطوه ليا.

When the cat is away, the mice dance.

Kedi uzaktayken fareler dans eder.

Cuando el gato no está, los ratones bailan.

כשהחתול לא נמצא, העכברים רוקדים.

Lorsque le chat est absent, les souris dansent.

Quando il gatto non c'è, i topi ballano.

Quando o gato está fora, os ratos dançam.

Όταν η γάτα λείπει, τα ποντίκια χορεύουν.

عندما تكون القطة بعيدة، ترقص الفئران.

May you live, grow and flourish like a little fish in fresh waters. Amen.

Tatlı sularda küçük bir balık gibi yaşayın, büyüyün ve gelişin. Amin.

Que vivas, crezcas y florezcas como un pececito en aguas dulces. Amén.

מי ייתן ותחיה, תגדל ותשגשג כמו דג קטן במים מתוקים. אמן.

Puissiez-vous vivre, grandir et vous épanouir comme un petit poisson dans les eaux douces. Amen.

Che tu possa vivere, crescere e fiorire come un piccolo pesce in acque dolci. Amen.

Que você viva, cresça e floresça como um peixinho em águas doces. Amém.

Είθε να ζήσεις, να μεγαλώσεις και να ανθίσεις σαν μικρό ψάρι σε γλυκό νερό. Αμήν.

قد تعيش وتنمو وتزدهر مثل سمكة صغيرة في المياه العذبة. آمين.

To say everything to someone's face, you need a borrowed mouth.

Birinin yüzüne her şeyi söylemek için, ödünç alınmış bir ağza ihtiyacınız var.

Para decir todo a la cara de alguien, necesitas una boca prestada.

כדי לומר הכל לפנים של מישהו, אתה צריך פה שאול.

Pour tout dire au visage de quelqu'un, il faut une bouche empruntée.

Per dire tutto in faccia a qualcuno, hai bisogno di una bocca presa in prestito.

Para dizer tudo na cara de alguém, você precisa de uma boca emprestada.

Για να πεις τα πάντα κατάμουτρα σε κάποιον, χρειάζεσαι ένα δανεικό στόμα.

لكي تقول كل شيء في وجه شخص ما، فأنت بحاجة إلى فم مستعار.

Put a golden pack-saddle on a donkey; it does not change, it always stays a donkey.

Eşeğe altın semer vur, değişmez, hep eşek kalır.

Ponle al asno albarda de oro, no cambia, siempre queda asno.

שים על החמור אוכף זהב, הוא לא משתנה, תמיד נשאר חמור.

Mets un bât d'or à l'âne, il ne change pas, il reste toujours un âne.

Metti al somaro un basto d'oro, non cambia, resta sempre somaro.

Põe no burro uma albarda de ouro, não muda, fica sempre burro.

Βάλε στο γάιδαρο χρυσό σαμάρι, δεν αλλάζει, μένει πάντα γάιδαρος.

ضع على الحمار سرجًا من ذهب، لا يتغير، يبقى دائمًا حمارًا.

I have no children, yet grandchildren cry for me.

Çocuğum yok, ama torunlar bana ağlıyor.

No tengo hijos y los nietos lloran por mí.

אין לי ילדים, ובכל זאת נכדים בוכים עליי.

Je n'ai pas d'enfants, et pourtant des petits-enfants me pleurent.

Non ho figli, eppure i nipoti piangono per me.

Não tenho filhos, mas os netos choram por mim.

Παιδιά δεν έχω, μα εγγόνια με κλαίνε.

ليس لي أبناء، ومع ذلك يبكي عليّ الأحفاد.

He who does not want a father-in-law/in-laws demands a large dowry and trousseau.

Kayınpeder/kayınvalide istemeyen, çok çeyiz ve eşya ister.

Quien no quiere consuegrar pide mucha dote y ajuar.

מי שאינו רוצה להתחתן מבקש נדוניה וציוד רב.

Qui ne veut pas devenir beau-parent demande une grosse dot et un grand trousseau.

Chi non vuole imparentarsi chiede molta dote e corredo.

Quem não quer aparentar-se pede muito dote e enxoval.

Όποιος δεν θέλει να συμπεθερέψει ζητά πολλή προίκα και τραπεζομάντιλα.

من لا يريد المصاهرة يطلب مهرًا وجهازًا كثيرًا.

Marry off your daughter as you can, your son as you wish.

Kızını gücün yettiği gibi, oğlunu istediğin gibi evlendir.

Cásala a tu hija como puedes, a tu hijo como quieres.

השא את בתך כפי יכולתך, ואת בנך כפי רצונך.

Marie ta fille comme tu peux, ton fils comme tu veux.

Sposa tua figlia come puoi, tuo figlio come vuoi.

Casa a tua filha como podes, o teu filho como queres.

Παντρεψε την κόρη σου όπως μπορείς, τον γιο σου όπως θέλεις.

زوّج ابنتك كما تستطيع وابنك كما تشاء.

God takes pity on whoever marries and builds.

Evlenen ve inşa edene Tanrı merhamet eder.

A quien se casa y fragua Dios lo apiada.

מי שמתחתן ובונה, אלוהים מרחם עליו.

À celui qui se marie et bâtit, Dieu fait miséricorde.

Chi si sposa e costruisce, Dio ne ha pietà.

Quem se casa e constrói, Deus se compadece dele.

Όποιον παντρεύεται και χτίζει, ο Θεός τον σπλαχνίζεται.

من يتزوج ويبني يرحمه الله.

You don't look at a bride nor at a lace in a candlelight.

Mum ışığında bir geline ya da bir dantele bakmazsın.

No miras a una novia ni a un encaje a la luz de las velas.

לא מסתכלים על כלה או על תחרה באור נרות.

Vous ne regardez pas une mariée ni une dentelle à la lumière d'une bougie.

Non guardi una sposa né un merletto a lume di candela.

Você não olha para uma noiva nem para um laço à luz de velas.

Δεν κοιτάς μια νύφη ούτε μια δαντέλα στο φως των κεριών.

لا تنظر إلى العروس ولا إلى الدانتيل على ضوء الشموع.

When the work talks,words are unnecessary.

İş konuşurken kelimeler gereksizdir.

Cuando el trabajo habla,las palabras son innecesarias.

כשהעבודה מדברת,מילים אינן נחוצות.

Lorsque le travail parle,les mots sont inutiles.

Quando il lavoro parla,le parole non sono necessarie.

Quando o trabalho fala,as palavras são desnecessárias.

Όταν η εργασία μιλάει,τα λόγια είναι περιττά.

عندما يتحدث العمل، تكون الكلمات غير ضرورية.

Sell seeds, sell halva, but do not wait for charity.

Tohum sat, helva sat ama sadaka bekleme.

Vende semillas, vende halva, pero no esperes a la caridad.

מוכרים זרעים, מוכרים חלבה, אבל לא מחכים לצדקה.

Vendez des graines, vendez de la halva, mais n'attendez pas la charité.

Vendi semi, vendi halva, ma non aspettare la carità.

Venda sementes, venda halva, mas não espere por caridade.

Πουλήστε σπόρους, πουλήστε χαλβά, αλλά μην περιμένετε τη φιλανθρωπία.

بيع البذور، بيع الحلاوة، ولكن لا تنتظر الصدقة.

The snotty one mocks the scabby one (the pot calling the kettle black).

Sümüklü, uyuzla alay eder (kendi kusurunu görmeden başkasını eleştirir).

El mocoso se burla del tiñoso (critica en otro lo que uno mismo tiene).

הנזלתי לועג לגרדתי (מבקר באחר את מה שיש בו עצמו).

Le morveux se moque du teigneux (c'est l'hôpital qui se moque de la charité).

Il moccioso si fa beffe del tignoso (bue che dice cornuto all'asino).

O ranhoso zomba do sarnento (o roto a falar do esfarrapado).

Ο μυξιάρης περιγελά τον ψωριάρη (κατηγορεί στον άλλον ό,τι έχει ο ίδιος).

صاحب المخاط يسخر من المصاب بالجرب (ينتقد في غيره ما فيه هو).

Friends are known when difficulty appears.

Dostlar zorluk çıkınca tanınır.

Los amigos se conocen cuando aparece la dificultad.

חברים נודעים כשמופיעה מצוקה.

Les amis se reconnaissent quand surgit la difficulté.

Gli amici si riconoscono quando compare la difficoltà.

Os amigos conhecem-se quando surge a dificuldade.

Οι φίλοι γνωρίζονται όταν εμφανιστεί η δυσκολία.

الأصدقاء يُعرفون عند ظهور الشدّة.

Stay with those who bite, not with those who have been bitten.

Isıranlarla ol, ısırılanlarla değil.

Quédate con los que muerden y no con los que han sido mordidos.

היה עם אלה שנושכים ולא עם אלה שננשכו.

Reste avec ceux qui mordent, pas avec ceux qui ont été mordus.

Stai con quelli che mordono e non con quelli che sono stati morsi.

Fica com os que mordem e não com os que foram mordidos.

Μείνε με αυτούς που δαγκώνουν και όχι με αυτούς που δαγκώθηκαν.

كن مع الذين يعضّون لا مع الذين عُضّوا.

They gave us well water. (uncertain, possibly idiomatic)

Bize kuyu suyu verdiler.

Nos dieron agua de pozo.

נתנו לנו מי באר.

Ils nous ont donné de l'eau de puits.

Ci hanno dato acqua di pozzo.

Deram-nos água de poço.

Μας έδωσαν νερό από πηγάδι.

أعطونا ماء بئر.