Ladino proverbs

God tests the good: to a settled father he gives a crazy son.

Tanrı iyileri sınar: oturaklı bir babaya çılgın bir evlat verir.

Dios pone a prueba a los buenos: a un padre sensato le da un hijo loco.

אלוהים בוחן את הטובים: לאב מיושב בדעתו הוא נותן בן מטורף.

Dieu éprouve les bons : à un père rangé, il donne un fils fou.

Dio mette alla prova i buoni: a un padre posato dà un figlio matto.

Deus põe à prova os bons: a um pai ajuizado dá um filho louco.

Ο Θεός δοκιμάζει τους καλούς: σε έναν ήρεμο πατέρα δίνει έναν τρελό γιο.

الله يمتحن الصالحين: يعطي الأب الرزين ابنًا مجنونًا.

He has no children, yet grandchildren cry for him.

Çocuğu yok, ama torunları ona ağlıyor.

No tiene hijos, pero los nietos lloran por él.

אין לו ילדים, אך נכדים בוכים עליו.

Il n'a pas d'enfants, et pourtant ses petits-enfants le pleurent.

Non ha figli, eppure i nipoti piangono per lui.

Não tem filhos, mas os netos choram por ele.

Παιδιά δεν έχει, μα τα εγγόνια τον κλαίνε.

ليس له أبناء، ومع ذلك يبكي عليه الأحفاد.

Each one in his own house, and God in everyone's.

Herkes kendi evinde, Tanrı ise herkesin evinde.

Cada uno en su casa y Dios en la de todos.

כל אחד בביתו, ואלוהים בבית של כולם.

Chacun chez soi, et Dieu chez tous.

Ognuno a casa propria e Dio in quella di tutti.

Cada um na sua casa e Deus na de todos.

Ο καθένας στο σπίτι του και ο Θεός στο σπίτι όλων.

كلٌّ في بيته، والله في بيت الجميع.

He who gives a little coin plays the little whistle (he who pays calls the tune).

Parayı veren düdüğü çalar.

El que da una monedita toca el pito (quien paga manda).

מי שנותן מטבע קטן מנגן בחליל הקטן (מי שמשלם קובע).

Celui qui donne une petite pièce joue du petit sifflet (qui paie commande).

Chi dà una monetina suona il fischietto (chi paga comanda).

Quem dá uma moedinha toca o apito (quem paga manda).

Όποιος δίνει ένα νομισματάκι παίζει τη σφυρίχτρα (όποιος πληρώνει διατάζει).

من يعطي قطعة نقد صغيرة ينفخ في الصفّارة (من يدفع هو من يأمر).

Hunger and cold deliver a man into the hands of the enemy.

Açlık ve soğuk insanı düşmanın eline teslim eder.

El hambre y el frío entregan al hombre en manos del enemigo.

רעב וקור מוסרים את האדם לידי האויב.

La faim et le froid livrent l'homme aux mains de l'ennemi.

La fame e il freddo consegnano l'uomo nelle mani del nemico.

A fome e o frio entregam o homem nas mãos do inimigo.

Η πείνα και το κρύο παραδίδουν τον άνθρωπο στα χέρια του εχθρού.

الجوع والبرد يسلّمان الإنسان إلى يد العدوّ.

Mother and daughter are like a stone in a ring (inseparable, a precious bond).

Anne ile kız yüzükteki taş gibidir (ayrılmaz, değerli bir bağ).

Madre e hija son como la piedra en el anillo (inseparables, un vínculo precioso).

אם ובת הן כאבן בטבעת (בלתי נפרדות, קשר יקר).

Mère et fille sont comme la pierre dans la bague (inséparables, un lien précieux).

Madre e figlia sono come la pietra nell'anello (inseparabili, un legame prezioso).

Mãe e filha são como a pedra no anel (inseparáveis, um laço precioso).

Μητέρα και κόρη είναι σαν πέτρα στο δαχτυλίδι (αχώριστες, ένας πολύτιμος δεσμός).

الأم وابنتها كالحجر في الخاتم (لا تنفصلان، رابطة ثمينة).

Stay with those who bite, not with those who have been bitten.

Isıranlarla ol, ısırılanlarla değil.

Quédate con los que muerden y no con los que han sido mordidos.

היה עם אלה שנושכים ולא עם אלה שננשכו.

Reste avec ceux qui mordent, pas avec ceux qui ont été mordus.

Stai con quelli che mordono e non con quelli che sono stati morsi.

Fica com os que mordem e não com os que foram mordidos.

Μείνε με αυτούς που δαγκώνουν και όχι με αυτούς που δαγκώθηκαν.

كن مع الذين يعضّون لا مع الذين عُضّوا.

Sun and rain, years of abundance.

Güneş ve yağmur, bereket yılları.

Sol y lluvia, años de abundancia.

שמש וגשם, שנות שפע.

Soleil et pluie, années d'abondance.

Sole e pioggia, anni di abbondanza.

Sol e chuva, anos de abundância.

Ήλιος και βροχή, χρόνια αφθονίας.

شمس ومطر، سنوات وفرة.

The thief shouts so loudly that the owner gets frightened.

Hırsız o kadar bağırır ki ev sahibi korkar.

Tanto grita el ladrón que se asusta el dueño.

הגנב צועק כל כך עד שבעל הבית נבהל.

Le voleur crie si fort que le maître en a peur.

Il ladro grida tanto che il padrone si spaventa.

O ladrão grita tanto que o dono se assusta.

Ο κλέφτης φωνάζει τόσο πολύ που φοβάται ο νοικοκύρης.

يصرخ اللصّ حتى يخاف صاحب البيت.

He who loves you well makes you cry (tough love).

Seni gerçekten seven seni ağlatır (sert sevgi).

Quien bien te quiere te hará llorar.

מי שאוהב אותך באמת גורם לך לבכות (אהבה קשוחה).

Celui qui t'aime bien te fait pleurer (qui aime bien châtie bien).

Chi ti vuole bene ti fa piangere (chi ama bene castiga bene).

Quem bem te quer faz-te chorar.

Όποιος σε αγαπά σε κάνει να κλαις (όποιος αγαπά, παιδεύει).

من يحبّك حقًّا يُبكيك (القسوة من المحبّة).

Now I've spoken, now I've cleared it up. (uncertain)

Artık konuştum, artık meseleyi açıkladım.

Ya hablé, ya lo aclaré.

כבר דיברתי, כבר הבהרתי את זה.

J'ai déjà parlé, je l'ai déjà éclairci.

Ho già parlato, l'ho già chiarito.

Já falei, já esclareci.

Μίλησα ήδη, το ξεκαθάρισα ήδη.

لقد تكلمتُ بالفعل وأوضحتُ الأمر.

Enduring the bad, hoping for the good.

Kötüye katlanıp iyiyi beklemek.

Soportando lo malo, esperando lo bueno.

סובלים את הרע, מצפים לטוב.

Supporter le mal en espérant le bien.

Sopportando il male, sperando nel bene.

Suportando o mal, esperando o bem.

Υπομένοντας το κακό, προσμένοντας το καλό.

نحتمل السيّئ وننتظر الخير.

They gave us well water. (uncertain, possibly idiomatic)

Bize kuyu suyu verdiler.

Nos dieron agua de pozo.

נתנו לנו מי באר.

Ils nous ont donné de l'eau de puits.

Ci hanno dato acqua di pozzo.

Deram-nos água de poço.

Μας έδωσαν νερό από πηγάδι.

أعطونا ماء بئر.

I have no children, yet grandchildren cry for me.

Çocuğum yok, ama torunlar bana ağlıyor.

No tengo hijos y los nietos lloran por mí.

אין לי ילדים, ובכל זאת נכדים בוכים עליי.

Je n'ai pas d'enfants, et pourtant des petits-enfants me pleurent.

Non ho figli, eppure i nipoti piangono per me.

Não tenho filhos, mas os netos choram por mim.

Παιδιά δεν έχω, μα εγγόνια με κλαίνε.

ليس لي أبناء، ومع ذلك يبكي عليّ الأحفاد.

We remained beside the waters. (uncertain)

Suların kıyısında kaldık.

Nos quedamos junto a las aguas.

נשארנו ליד המים.

Nous sommes restés près des eaux.

Siamo rimasti accanto alle acque.

Ficámos junto às águas.

Μείναμε δίπλα στα νερά.

بقينا بجانب المياه.

May his star shine (a blessing / wish for good luck).

Yıldızı parlasın (hayır, şans dileği).

Que le brille su estrella (un buen deseo de suerte).

שכוכבו יזהיר (ברכה, איחול למזל טוב).

Que son étoile brille (un vœu de bonne chance).

Che la sua stella brilli (un augurio di buona fortuna).

Que a sua estrela brilhe (um desejo de boa sorte).

Το αστέρι του να λάμπει (ευχή για καλή τύχη).

ليسطع نجمه (دعاء بالحظ السعيد).

The gut is up in the nose (he is fed up, has had enough). (uncertain, idiom)

Bağırsak burnunda (canına tak etti, bıktı).

Tiene la tripa en la nariz (está harto, ya no aguanta más).

המעיים באף (נמאס לו, הוא כבר לא יכול).

Il a la tripe dans le nez (il en a assez, il n'en peut plus).

Ha la trippa nel naso (è stufo, non ne può più).

Tem a tripa no nariz (está farto, não aguenta mais).

Έχει το έντερο στη μύτη (το έχει βαρεθεί, δεν αντέχει άλλο).

الأمعاء في الأنف (لقد ضاق ذرعًا ولم يعد يحتمل).

May his star fall (a curse / wish for bad luck).

Yıldızı düşsün (beddua).

Que le caiga su estrella (una maldición).

שכוכבו ייפול (קללה).

Que son étoile tombe (une malédiction).

Che la sua stella cada (una maledizione).

Que a sua estrela caia (uma maldição).

Το αστέρι του να πέσει (κατάρα).

ليسقط نجمه (دعاء بالشرّ).